Ар жылы Бишкекте, Эл аралык аялдар күнүнө карата, Кыргызстандагы аялдардын укуктарына арналган марш өтөт. Бул жылы бийлик Максима Горького атындагы скверде акция уюштурууга уруксат берди.
Иш-чарага жүздөн ашык катышуучу чогулду, алардын арасында активисттер жана кайдыгер эмес шаардыктар болду. Тартипти сактоону милиция өкүлдөрү көзөмөлдөп турду.
Уюштуруу комитетинин мүчөсү Айгуль Сторожук, быйыл уруксат алуу процесси өзгөчө кыйын болгонун бөлүштү.
Ал уюштуруучулар башында маршка толук тыюу салынгандыгы менен беттешкенин жана акцнага гана уруксат ала алышканын белгиледи. Традициялык жүрүшкө уруксат алуу аракеттери катуу каршы пикирге туш болуп, аларга акцнанын да токтотулушу мүмкүн экендиги эскертилиптир.
«Биз Жогорку Кеңештин депутаттарына кайрылдык, жана биздин колдообузга Эльвира Сурабалдиевага каршы сын-пикирлердин толкуну түшкөн. Натыйжада, аны коргоого туура келди», — деди Сторожук.
Ал активисттер президентке да кайрылуу жазышканын, бул акцянын өткөрүлүшүнө көмөктөшкөнүн кошумчалады.
Айгуль Сторожук айткандай, мындай иш-чаралар өтө маанилүү, анткени өлкөдө фемицид жана аялдарга карата зомбулук учурлары уланууда.
«Интернетте комментарийлерди окуп көрсөңүз, 80% учурларда болгон окуялар үчүн аялдарды күнөөлөшөт», — деп баса белгиледи активист.
Ал жапа чеккендерди «талап кылынган жерде болбой калгандыгы», «түз эмес кийинип калгандыгы» же «мас абалда болгондугу» үчүн күнөөлөгөндүгүнө көңүл бурду.
«Биздин милдет — жөнөкөй чындыкты жеткирүү: зомбулук ар дайым зомбулукту жасаган адамдын күнөөсү», — деп кошумчалады ал.
Иш-чарага катышкан Дарья жана Алиса аялдар күчсүз эмес экенине ишенишет. Алардын айтымында, мындай акциялар аялдардын зомбулукка каршы күрөшүүдө өздөрүн колдогон эркектер менен бириге ала турганын көрсөтөт.
Ар жылы бул акцияларда мурдагы Кыргызстан омбудсмени Атыр Абдрахматова да катышат, ал өлкөдөгү зомбулук деңгээли дагы эле жогору экенин белгилейт.
«Кыргызстанда ар бир аял мажбурлап уятка калат. Аял болуу, өз пикириңди билдирүү жана өзүңдү сыйлоо уят. Биз бул уяттан кутулушубуз керек жана ачык сүйлөшүүнү башташыбыз керек», — деп эсептейт ал.
Атыр Абдрахматованын айтымында, мындай акциялар акырындык менен өз максаттарына жетүүдө. Эгер мурун марштар учурунда провокациялар жана активисттерди кармоо учурлары болсо, азыр мындай учурлар дээрлик байкалбайт.
Укук коргоочу, катышуучуларга «батыштын баалуулуктары» жүктөлгөнүн белгиледи, бирок анын пикири боюнча кыргыз салттарында аял ар дайым эркектер менен бирдей орунда болгон.
«Даже юрта эки тең бөлүккө бөлүнөт — эркек жана аялдык», — деп баса белгиледи ал.
Укук коргоочу, зомбулук жапа чеккендердин үй-бүлөлөрүнүн акцияларга катышуусу маанилүү кадам болгонун, алар ар дайым ачык түрдө өз окуяларын бөлүшүп, сот системасы менен көйгөйлөрдү айтып жатканын кошумчалады.
Кээ бир катышуучулар акцияга креативдүү мамиле кылышты. Активист Назик бир нече жылдан бери иш-чарага «Поле чудес» телешоусундагы барабанды эске салган табло алып келет. Ар ким каалаган адам стрелканы айланта алат, ал дайыма «аял өзү тандайт» деген секторго токтойт.
Башка активист Алена ар жылы аялдардын эркиндигине жардам берүүчү кадамдарды жазган жырткыч кагаздары бар атайын жарыя даярдайт. Акциянын катышуучулары эң маанилүү деп эсептегенин жыртып ала алышат.
