Экс-премьер-министр белгилегендей, жарандарда мисалсыз суммадагы каражат топтолгон
Экс-премьер-министр Феликс Кулов калктын каражатын Кытай, Кыргызстан жана Өзбекстанды байланыштырган темир жол долбоорун каржылоого пайдаланууну сунуштады. Ал өз оюн социалдык тармактарда бөлүштү.
Анын айтымында, учурда өлкөнүн эң маанилүү инфраструктуралык долбоорлорунун бири ишке ашырылууда: Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолу.
Бул Кыргызстанга Чыгыш менен Батыштын ортосундагы негизги транзиттик түйүн болуу мүмкүнчүлүгүн берет.
Долбоордун жалпы баасы болжол менен 4,7 миллиард долларды түзөт. Ишке ашыруу мөөнөтү башында 6 жыл деп белгиленген, бирок аны 4 жылга кыскартуу пландалууда.
Ошол эле учурда Кыргызстандын долбоорго катышуусу 24,5% түзөт.
Кулов бул катышуунун бир бөлүгүн элдик кылууну сунуштады. Анын сунушу эмнеде? Мамлекет өзүнүн үлүшүнүн 30%ын бөлүп, жарандарга долбоордун аттуу акцияларын сатып алууну сунуштай алат.
Эгер катышууну тең бөлүштүрсө, негизги пакеттин суммасы ар бир чоң кишиге болжол менен 4-5 миң сомду түзөт, 4-6 жыл аралыгында тең бөлүктөрдө кайтаруу мүмкүнчүлүгү менен. Бул айына болжол менен 60-90 сомго айланат.
Мындай ыкма көпчүлүк адамдар үчүн жеткиликтүү болот. Учурда, калктын колунда рекорддук сумма бар — 300 миллиард сомдон ашык.
Бул инициативаны ишке ашыруу мамлекетке:
- тышкы карыздарды кыскартууга;
- карыз жүгүн азайтууга;
- ички инвестицияларды тартууга;
- өлкөнүн экономикалык көз карандысыздыгын бекемдөөгө мүмкүндүк берет.
Чет өлкөлүк кредиторлорго пайыздарды төлөөнүн ордуна, мамлекет жарандар арасында дивиденддерди бөлүштүрө алат. Эгер долбоор стратегиялык транзит көлөмүнө жетсе, күтүлгөн киреше жылына 15-25% түзүшү мүмкүн.
Бул төмөнкүлөрдү камтыйт:
- дивиденддердин туруктуу төлөмдөрү;
- акциялардын баасынын жогорулашы;
- инфляциядан коргоо;
- үй-бүлөлөр үчүн узак мөөнөттүү инвестициялар.
Ошол эле учурда белгилүү шарттар иштейт:
- акциялар аттуу болушу керек;
- аларды эркин базарда сатууга болбойт;
- алар мурас катары өткөрүлөт;
- сатып алуу мүмкүнчүлүгү тек гана мамлекет тарабынан болот.
Мындай ыкма стратегиялык активдерди спекуляциялардан жана чектелген адамдардын колуна топтолушунан коргоого жардам берет. Бул ар бир кыргызстандыкка транзиттик темир жол коридорунун тең ээси болууга мүмкүнчүлүк берет, ал он жылдар бою иштейт.
Ушуга окшош калкты тартуу моделдери Норвегияда (келечек муундар үчүн улуттук байлыкты топтоо максатында) жана Сингапурда (мамлекеттик инвестициялык фонддор аркылуу) ийгиликтүү колдонулду.
Биз өз шарттарыбызга ылайык уникалдуу моделди иштеп чыгууга мүмкүнчүлүк бар. Негизги концепция — жолду куруу менен чектелбестен, элди анын тең ээси кылып, дивиденддерди алуу, бул активди муундан-муунга өткөрүү, өлкөнү бириктирүү.
Кулов бул сунуш талкууга ачык экенин жана экономисттердин, юристтердин, бизнесмендердин жана жөн гана кайдыгер эмес жарандардын пикирлерин угууга даяр экенин билдирди.
"Эгер биз жалпы келечекти курууну кааласак, анда бул ишти биргеликте жасашыбыз керек", - деп жыйынтыктады ал.
сүрөт www
