2026-жылдын 16-февралында Бишкекте «Кыргыз Республикасындагы коомдук имараттарда төмөн көмүртек чечимдерине инвестициялык коркунучтарды азайтуу» аттуу жаңы долбоордун старту өттү. Бул долбоордун ишке ашырылышы Жашыл климат фондунун колдоосу менен жүргүзүлөт.
Уюштуруучулардын маалыматына ылайык, бул демилге Жамааттарды өнүктүрүү жана инвестициялар агенттиги (АРИС) тарабынан Министрлер кабинетинин климаттык финансылык борбору менен кызматташтыкта башталган. Негизги максат — коомдук имараттарда төмөн көмүртек технологияларын киргизүү жана туруктуу финансылык механизмдерди түзүү аркылуу парник газдарынын чыгарылышын азайтуу жана энергия натыйжалуулугун жогорулатуу.
Климаттык финансылык борборунун долбоорлорду даярдоо фондуна менеджер Нурлан Абдышев бул долбоордун борбордук милдети энергия натыйжалуулугун жана декарбонизацияны инвестициялоодо тоскоолдуктарды жеңүүгө жардам берүүчү масштабдуу моделди иштеп чыгуу, ошондой эле финансылык структуралардын ачыктыгын камсыздоо жана улуттук климаттык милдеттенмелерди аткарууда өлчөнүүчү салымдарды камсыздоо экенин белгиледи.
Бул демилге климаттык коркунучтардын күчөшү шартында өзгөчө маанилүү. Адистердин божомолуна ылайык, 2090-жылга чейин Кыргызстанда орточо жылдык температура 5,3°C га жогорулашы мүмкүн, бул инфраструктурага жүктөмдү көбөйтүп, ресурстарга болгон суроо-талапты жогорулатат.
Коомдук имараттар өлкөдөгү жалпы энергия керектөөнүн болжол менен 10% ын түзөт, алардын көпчүлүгү катуу отунду колдонуу менен жылууланат. 1950-1980-жылдар аралыгында көптөгөн мындай имараттар курулган, бул чоң жылуулук жоготууларга жана төмөнкү комфорт деңгээлине алып келет.
Негизги тоскоолдуктар арасында узак мөөнөттүү финансированиеге жеткиликтин чектелиши, ар кандай ведомстволор арасында координациянын жетишсиздиги, ошондой эле институттук жана техникалык мүмкүнчүлүктөрдү өнүктүрүү зарылдыгы белгиленет.
25 миллион долларлык жалпы бюджетке ээ долбоор E Co (Улуу Британия) жана ЮНИСОН Групп (Кыргызстан) консультанттар тобу тарабынан даярдалып, Жашыл климат фондунун кийинки бекитүүсүнө сунушталат. Демилге өлкөнүн бардык аймактарын камтыйт жана күтүлгөн климаттык таасир 698,5 миң тонна CO2 чыгарылышын алдын алууга жетет. Долбоордун алкагында республика боюнча 40 коомдук имаратта энергия натыйжалуулугун жогорулатуу чечимдерин киргизүү пландалууда.
АРИСтин орун басары Асель Мамбеталиева долбоордун ийгиликтүү аякташы энергия натыйжалуулугун жогорулатуу жана имараттарды модернизациялоо боюнча конкреттүү чараларды киргизүү болорун белгиледи.
«Биз келечектеги долбоорлор үчүн система түзүү жөнүндө айтып жатабыз, жөн гана бир жолку инвестициялар жөнүндө эмес. АРИС Жашыл климат фондусуна түз жеткиликтүү аккредиттелген орган статусуна ээ. Бул долбоор башка окшош демилгелердин башталышы үчүн түрткү бериши керек», - деп кошумчалады ал.
