Бишкекте Европалык Союздун «ООН-аялдар» менен кызматташып ишке ашырган Zero VAWG (Аялдар жана кыздарга карата зомбулукту нөлгө түшүрүү) демилгесинин башталышы болуп өттү. Бул долбоор аялдар жана кыздарга карата зомбулукка нөлдүк чыдамдуулукту жетишүүгө, ошондой эле Кыргызстандагы гендердик зомбулукту алдын алуу боюнча улуттук механизмдерди жакшыртууга багытталган.
Өкмөттүн, БУУ системасынын, Европалык Союздун, жарандык коомдун уюмдарынын жана жеке сектордун өкүлдөрүн чогулткан салтанат Бишкекте өттү. Бул бардык катышуучулар үчүн маанилүү окуя болуп калды.
Үч жылга (2025-жылдын ноябрынан 2028-жылдын октябрына чейин) эсептелген демилгеде 3,119 миллион АКШ доллары бюджет каралган. Бул суммадан 2,5 миллион евро Европалык Союз тарабынан бөлүнгөн, ал эми 200 миң доллар «ООН-аялдар» тарабынан берилген.
Иш-чара учурунда белгиленгендей, долбоор аялдар жана жаштар уюмдарынын потенциалын күчөтүүгө багытталган, алар аялдар жана кыздарга карата зомбулукту алдын алуу жана жооп берүүдө маанилүү роль ойнойт. Демилгени ишке ашыруу үчүн 140тан кем эмес ушундай уюмдарга колдоо көрсөтүү жана «Zero VAWG коомдоштугу» моделин жергиликтүү жана улуттук деңгээлдерде киргизүү пландалууда.
Долбоор Кыргызстан боюнча Бишкек жана Ош шаарларын, ошондой эле 20дан ашык борбордук мекемелерди камтып, 1 200дөн ашык уюмдар жана 6 000 катышуучуларды тартат деп күтүлүүдө.
«ООН-аялдар» структурасы Zero VAWG демилгесинин негизги багыттары төмөнкүлөр экенин белгиледи:
- гендердик зомбулукту алдын алуу;
- жапа чеккендер үчүн кызматтарга жетүүнү кеңейтүү;
- коомдордун деңгэлде координацияланган жана жооптуу механизмдерди түзүү;
- жаңы социалдык нормаларды түзүү жана зомбулукту алдын алуу үчүн санариптик инструменттерди колдонуу.
Долбоордун өзгөрүү теориясы аялдар жана жаштар уюмдарында лидерлик жана башкаруу жөндөмдөрүн өнүктүрүү, «Zero VAWG коомдоштугу» моделинде өз ара аракеттенүү, ошондой эле санариптик технологияларды колдонуу гендердик зомбулукка каршы натыйжалуу күрөшүүгө жана адам укуктарын бекемдөөгө алып келет деп болжолдойт.
Башталыш салтанатында Кыргызстандын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министринин орун басары Айнура Орозбаева, Кыргызстандан Европалык Союздун элчиси Реми Дюфло, өлкөдөгү БУУнун туруктуу координатору Антье Граве, ошондой эле «ООН-аялдар» уюмунун өлкөлүк өкүлү д-р Садик Сайед сөз сүйлөштү.
Zero VAWG демилгесинин негизги максаты адам укуктарын коргоону күчөтүү, гендердик зомбулукка каршы күрөшүү жана Кыргызстандагы аялдар жана жаштар уюмдарын колдоону кеңейтүү болуп саналат.
