Бул жылы журналист Уланбек Эгизбаевдин эскерүүсүнө арналган мыкты иликтөө үчүн сыйлык жаңы форматка өтүп, элдик болуп жатат. Краудфандингге өтүүнүн себептери, калыстар алкагынын өзгөчөлүктөрү жана иликтөөчү журналистикадагы учурдагы чакырыктар тууралуу 24.kg уюмдун төрагасы Азамат Тынаев айтып берди.
— Азамат, Уланбек Эгизбаевдин атындагы сыйлык кантип негизделди?
— Сыйлык 2018-жылдын июль айында кесиптешибиздин трагедиялуу өлүмүнөн кийин түзүлгөн. Анын жерге коюу аземинен кийин Роза Исаковна Отунбаева мени жана Жанар Акаевди чакырып, иликтөөчү журналистиканы колдогон жана жыл сайын мыкты иликтөөнү аныктаган уюм түзүүнү сунуштады. Натыйжада, ошол эле жылы 14-сентябрда фонд катталды жана анын системалуу иши башталды.
— Сыйлык көз карандысызбы? Мамлекеттин катышуусу барбы?
— Ооба, сыйлык толугу менен көз карандысыз. Мамлекеттик структуралар аны каржылабайт жана калыстар алкагынын чечимдерине таасир этпейт. Фонд автономдуу иштейт жана кесиптик аралыкты сактайт.
— Конкурска кимдер өз иштерин сунуштай алышат?
— Конкурска Кыргызстандын жарандарынан тышкары дагы катыша алышат. Иштер кыргызча жана орусча кабыл алынат, бирок алар башынан эле ушул тилдерде жазылышы керек, которулбашы керек. Материалдар кеңири аудитория үчүн жеткиликтүү болушу жана сөзсүз түрдө иликтөө элементтерин камтышы керек, толук иштер же ушул жанрдагы элементтер менен материалдар болушу мүмкүн. Бирок сыйлык негизинен Кыргызстандагы жергиликтүү окуяларды чагылдырган журналисттерге багытталган.
— Ар кандай номинациялар барбы?
— Сыйлык бирдиктүү, жылдын мыкты иликтөөсү үчүн. Биз өзүнчө номинациялар киргизбейбиз.
— Калыстар алкагын кимдер түзөт?
— Бул жылы калыстар алкагы 10–11 авторитеттүү адистен турат, алар фонддун байкоочу кеңешине кирет. Алардын арасында Алмаз Исманов, Токтосун Шамбетов, Ондуруш Токтонасыров жана Шамиль Ибрагимов сыяктуу белгилүү журналисттер жана медиаменеджерлер бар. Алардын бардыгы көз карандысыз жана принципиалдуу эксперттер катары таанылган.
— Неге сыйлык "элдик" деп эсептелет жана краудфандингге өтүүнүн себеби эмне?
— 2025-жылы медиа олуттуу кыйынчылыктарга туш болду: USAID сыяктуу тышкы колдоо программалары жабылды, бул көптөгөн долбоорлор үчүн туруктуу каржылоонун жоголушуна алып келди. Жарандардан колдоо сурап кайрылуу идеясы жаңы эмес — биринчи сыйлык элдик каражаттардын эсебинен берилген, анын ичинде Роза Отунбаева жана депутаттардын донорлуктары. Бул жылы биз баштапкы моделге кайтып келебиз, анткени мындай форма адилеттүү жана туура.
— Жыйналган каражаттар кандай максаттарга жумшалат?
— Алар сыйлыкты уюштуруу жана акчалай бөлүгүн каржылоого жумшалат. Жыйналуучу сумма салыштырмалуу кичинекей — иш-чаранын форматына жараша 150 миңден 250 миң сомго чейин. Маанилүү жагдай, фонддун кызматкерлери же байкоочу кеңештин мүчөлөрү бул каражаттардан гонорар же айлык албайт. Краудфандинг 12-февралга чейин уланат, ошол күнү биз жыйынтык чыгарып, жыйналган каражаттарды жана алардын чыгымдарын ачык көрсөтөбүз.
— Адамдардын каражат жыйноодогу активдүүлүгү кандай?
— Азырынча активдүүлүк төмөн, бирок акыркы кампаниялардын тажрыйбасына ылайык, негизги донорлуктар акыркы күндөрдө келет. Бизде дагы убакыт бар, кампания уланууда.
— Конкурска канча иш сунушталды?
— Азырынча бир гана иш келип түштү. Бирок, биздин баалоолор боюнча, өткөн жылы кеминде жыйырма иликтөө болгон. Эң жакшы жылдарда биз сексенден ашык материал алчубуз. Бул учурдагы динамиканы чагылдырган маанилүү айырмачылык.
— Неге иликтөөлөрдүн саны азайды?
— Бул жанрдын кыйынчылыгы менен байланыштуу. Заманауи иликтөөчүлөр көптөгөн жаңы инструменттерди өздөштүрүшү керек: чоң маалыматтар менен иштөө, интерактивдүү карталарды түзүү, спутниктик сүрөттөрдү анализдөө. Цифрдык фактыларды текшерүү жана техникалык аспекттерди түшүнүү жөндөмү керек. Бирок, бул өзгөрүүлөргө карабастан, негизги нерсе өзгөрбөйт — тактык, тең салмактуулук жана чындыкты өзгөртө турган окуяларды айтып берүү жөндөмү.
Уланбек Эгизбаев заманбап технологиялардын жардамы менен эмес, өзүнүн уникалдуу стили жана реалдуу өзгөрүүлөрдү киргизүү жөндөмү менен белгилүү болду.
— Сиз сыйлыкка байкоо салып жаткан аудиторияга кандай билдирүү жеткиргиси келесиз?
— Аудитория негизги роль ойнойт. Иликтөөнүн популярдуулугу — көрүүлөр, лайктар, комментарийлер жана репосттор — бул материалдардын коомдук баасы. Окуучуларды фонддун жашоосуна активдүү катышууга, элдик сыйлыкты колдоого, иликтөөлөргө коомдук кызыгууну түзүүгө, редакцияларга темалар боюнча сунуштар менен кайрылууга жана фактыларды бөлүшүүгө чакырам. Аудиториянын колдосу жок иликтөөчү журналистика өнүгө албайт. Биздин кесибибиздеги эң маанилүү нерсе — бул окурман.
Каражаттарды жыйноо үчүн реквизиттер:
