Жарандар көбүрөөк укук алышат жана опекундарга болгон көз карандылыгын азайтат
Жогорку Кеңештин сот системасы, укук тартиби жана коррупцияга каршы күрөшүү боюнча комитетинин жыйынында депутат Дастан Бекешев тарабынан сунушталган мыйзам долбоору экинчи окууда жактырылды. Бул документ жарандарды жөндөмсүз деп таануу эрежелерине өзгөртүүлөрдү киргизет жана алардын укуктарын калыбына келтирүү процессин жеңилдетет.
Бул мыйзам долбоорунун негизги максаты гумандык жана адилеттүү системаны түзүү болуп саналат. Учурда, эгер адам жөндөмсүз деп таанылса, бул чечим белгисиз мөөнөткө күчүндө калат. Саламаттыгы жакшырып жатканда да, мындай адам сотко өз алдынча кайрылууга мүмкүнчүлүгү жок жана опекунуна толугу менен көз каранды, бул болсо узак мөөнөттүү жөндөмсүз статусунда болууга алып келет.
Жаңы мыйзам долбоору боюнча, жаран өзүнүн статусун кайра карап чыгуу үчүн сотко арыз берүүгө укуктуу, эгер ал жакшырганын сезсе. Эгер ал бул ишти өз алдынча жасай албаса, анын кызыкчылыктарын бул үчүн дайындалган өкүл коргой алат.
Мындан тышкары, мыйзам долбоору маанилүү жаңылык киргизет: жөндөмсүздүк боюнча чечим кабыл алынгандан үч жылдан кийин, статус автоматтык түрдө кайра каралат, эгер анын узартылышы үчүн негиздер жок болсо. Бул, чындыгында ден соолугу жакшы адамдын жөндөмсүз болуп кала берүү учурларын алдын алууга жардам берет.
Ошондой эле, жөндөмсүз деп таанылган жарандар 14 жашка чейинки балдардын укуктарына окшош жөнөкөй үй-бүлөлүк келишимдерди, мисалы, керектүү товарларды сатып алуу сыяктуу иштерди жүргүзүүгө укуктуу болушат. Бул аларга көбүрөөк өз алдынчалык берет жана кадимки жашоого акырындык менен интеграциялоого жардам берет.
Мыйзам долбоору жарандардын ден соолук абалын туруктуу баалоо боюнча жоболорду да камтыйт, бул өзгөрүүлөрдү эске алуу жана опекундардын мүмкүн болгон зомбулук аракеттерин алдын алуу үчүн.
Мыйзам долбоорунда сунушталган демилгелер БУУнун майыптардын укуктары боюнча Конвенциясына толук ылайык келет жана адамдын коомдук жашоосуна активдүү катышуусун камсыз кылууга багытталган, анын абалынан көз каранды болбой.
