Электр энергиясына болгон талаптын өсүшү жана Кыргызстандагы кубаттуулуктардын жетишсиздиги шартында ресурстарды үнөмдөө боюнча жаңы чаралар кабыл алынып жатат. Бул тууралуу Кыргыз Республикасынын президентинин администрациясынын маалыматтык саясат кызматынын жетекчиси Дайырбек Орунбеков билдирди.
Ал коомдо мамлекеттик мүлктү, анын ичинде электр энергиясын туура эмес кабыл алуу дагы эле бар экенин белгиледи. Төмөн тарифтер көптөгөн жарандардын электр энергиясын үнөмдөө зарылдыгын сезбешине себеп болууда. Ошол эле учурда, акыркы жылдарда өлкөдө курулуштардын активдүү жүрүшү, жаңы заводдор, фабрикалар жана жашоочу пункттардын ачылышы электр энергиясына болгон талапты кыйла жогорулатты.
Орунбековдун айтымында, мурда өндүрүлгөн электр энергиясынын көлөмү өлкөнүн муктаждыктарын толук канааттандыруу үчүн жетишсиз эле, азыр болсо жетишсиздик дагы да актуалдуу болуп калды. Ошондуктан өкмөт мамлекеттик мекемелерде электр энергиясын пайдаланууга катуу көзөмөл чараларын киргизди жана калкты ресурстарды рационалдуу пайдаланууга чакырды.
Үнөмдөө чаралары менен бирге ири энергетикалык инфраструктуралык долбоорлорду ишке ашыруу жүрүп жатат. Кыргызстанда 1860 МВт кубаттуулуктагы «Камбар-Ата–1» ГЭСи курулууда, ошондой эле 120 МВт кубаттуулуктагы «Камбар-Ата–2» ГЭСинин экинчи агрегатынын курулушу башталды. 100 МВт кубаттуулуктагы «Куланак» ГЭСи 2027-жылы пайдаланууга берилет. Мындан тышкары, күн жана шамал электр станцияларынын курулушу жүрүп жатат, Орто-Токой ГЭСинин курулушу аяктоодо. 2021-2025-жылдар аралыгында өлкөдө 30дан ашык кичи ГЭСтерди пайдаланууга берүү пландалууда.
2025-жылы, атап айтканда:
- 48 МВт жалпы кубаттуулуктагы 7 кичи ГЭС пайдаланууга берилет;
- Токтогул ГЭСиндеги 4 гидроагрегаттын реконструкциясы аяктайт, бул 240 МВт кубаттуулукту жогорулатат;
- Кемин районунда 100 МВт кубаттуулуктагы күн электр станциясы ишке кирет;
- Бишкекте 30 МВт электр энергиясын өндүрүүчү калдыктарды кайра иштетүү заводу иштей баштайт;
- «Үч-Коргон» ГЭСинде эки агрегат жаңыланат, бул 18 МВт кошот;
- 21 МВт кубаттуулуктагы «Каракөл» ГЭСи пайдаланууга берилет.
Бирок, ал бул максатка жеткенге чейин жарандардын электр энергиясын жоопкерчилик менен пайдалануу маанилүүлүгүнө көңүл бурду. Учурда өлкөдөгү керектөө 74,274 млн кВт·ч түзөт, ал эми ГЭСтердин өндүрүшү болжол менен 57 млн кВт·ч жетет. Токтогул суу сактагычында секундасына 167 кубометр суу кирип жатат, бул 769 кубометр чыгымга жооп бербейт, бул электр энергиясын өндүрүүнү жогорулатуу зарылдыгынан улам болуп жатат.
Климаттык өзгөрүүлөр жана кар жаашынын деңгээлинин төмөндөшү да абалды начарлатууда, суу ресурстарын азайтууда. Ошондуктан Орунбеков жарандарды мамлекеттик мүлккө кайдыгерлик кылуудан баш тартууга жана электр энергиясын үнөмдүү пайдаланууга чакырды.
«Эгер ар бирибиз бүгүн электр энергиясын үнөмдөбөсөк, эртең биз олуттуу көйгөйлөргө туш болушубуз мүмкүн», — деп жыйынтыктады Дайырбек Орунбеков.
