Соңку жылдары Кыргызстанда жаңы төрөлгөндөрдүн угуу жөндөмүн текшерүү программасы ийгиликтүү иштеп жатат, бул программа төрөлгөндөн кийин биринчи күндөрдө эле угуу бузулууларын диагностикалоого мүмкүнчүлүк берет. Бул көйгөйлөрдү эрте аныктоо балдардын сүйлөө өнүгүүсү жана кийинки социализациясы үчүн абдан маанилүү, деп белгилейт КР Саламаттык сактоо министрлиги.
Улуттук энелик жана балалыкты коргоо борборунун ЛОР-доктору Мунар Бейшенованын маалыматы боюнча, угуу текшерүүсү бала алты айга жеткенге чейин жүргүзүлүшү керек. Бул процедураны көз жаздымда калтыруу сүйлөө өнүгүүсүндө олуттуу кечигүүлөргө алып келиши мүмкүн, ал эми реабилитация кийинчерээк татаал жана натыйжасыз болот.
Программа 2017-жылы ТИКАнын колдоосу менен башталган, анын өнүгүшү ЮНИСЕФтин жардамы менен мүмкүн болду, ал төрөт үйлөрүн зарыл жабдуулар менен камсыз кылды.
Текшерүү процесси бир нече этаптан турат: баштапкы скрининг төрөт үйүндө жүргүзүлөт. Эгер натыйжалар күмөндүү болсо, кайра текшерүү 7–30 күндөн кийин дайындалат. Эгер керек болсо, баланы угуу абалын так баалоо үчүн тереңдетилген диагностикага (КСВП) жиберишет.
Угуусунун жарым-жартылай жоголушу бар балдар үчүн угуу аппараттары тандалат, ошондой эле реабилитациялык иш-чаралар комплекси дайындалат. Эгер толук кулагы жок болсо, кохлеардык имплантация жүргүзүлөт. Мындай операциялар 2018-жылы Улуттук энелик жана балалыкты коргоо борборунда башталган жана бүгүнкү күндө Катар өлкөсүнүн колдоосу менен акысыз жүргүзүлүүдө.
Учурда скрининг Бишкектеги төрөт үйлөрүндө, ошондой эле Ош, Жалал-Абад жана Ысык-Көл облустарында жеткиликтүү. 2025-жылы 30 миңден ашык жаңы төрөлгөндөр бул процедурадан өтүштү.
Дүйнөлүк статистикага ылайык, миң жаңы төрөлгөндөн бирден үчөө угуу бузулууларынан жабыркайт. Кыргызстанда жыл сайын болжол менен 138 миң бала төрөлгөндүктөн, 130–300 жаңы төрөлгөндө тума угуу бузулуулары болушу мүмкүн. Бул эрте диагностика үчүн өзгөчө маанилүү — убагында аныктоо жана туура реабилитация балдарга толук өнүгүү жана ийгиликтүү социалдык адаптация үчүн жогорку мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылат.
Эксперттер аудиологиялык скрининг — бул баланын келечегин камсыз кылуу мүмкүнчүлүгү, ага теңдештери менен бирге өсүп, өнүгүүгө мүмкүнчүлүк берет деп белгилешет.
