Россиянын Кыргызстандагы элчилигинин расмий платформаларында өлкөдөгү орус тилинин маанисин камтыган юридикалык обзор жарыяланды.
Документте кыргызстандык медиага жарыяланган акыркы материалдарга көңүл бурулганы айтылат, анда орус тилинин статусу боюнча айрым коомдук ишмерлердин провокациялык комментарийлери жана Бишкекте жазында "тил патрулдарынын" активдешүүсү талкууланган.
Бул темалар коомчулукта активдүү талкууланып, конфликттик мүнөзгө ээ болуп жаткандыктан, элчилик талаш-тартышка кирбестен, бир нече негизги пункттарды бөлүп көрсөтүүнү ылайык көрөт.
Негизги мыйзамга ылайык, Кыргыз Республикасы көз карандысыз, суверендүү, демократиялык, унитардык, укуктук, светтик жана социалдык мамлекет (Ст.1, п.1) болуп саналат. Бардык этникалык топтордун жарандарынан Кыргызстандын эли түзүлөт (Ст.1, п.5). Президент жана Жогорку Кеңеш Кыргыз Республикасынын элинин кызыкчылыктарын билдирет (Ст.1, п.6).
Конституцияга ылайык, кыргыз тили өлкөнүн мамлекеттик тили болуп саналат (Ст.13, п.1), ал эми орус тили расмий тил катары колдонулат (Ст.13, п.2). Бардык этникалык топтордун өзүнүн туулган тилин сактоо жана өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү укугу кепилденет (Ст.13, п.3). Мамлекет жарандарды мамлекеттик, расмий жана чет тилдеринде, бала бакчалардан баштап, орто жалпы билим берүү деңгээлине чейин окутууну камсыз кылат (Ст.46, п.4).
Мамлекет ошондой эле Кыргызстандын элдин маданиятын өнүктүрүүгө кам көрөт, адамдын укуктарын жана эркиндигин бузбаган салттарды жана адаттарды коргойт (Ст.21, п.1), тарыхый жана маданий мурастарды коргойт (Ст.21, п.3), ошондой эле ар кандай этникалык жана диний топтор арасында макулдашууну камсыз кылат (Ст.21, п.4).
Эч ким жынысы, расасы, тили, майыптыгы, этникалык таанылышы жана башка мүнөздөмөлөр боюнча дискриминацияга дуушар боло албайт. Дискриминация менен байланышкан аракеттер үчүн мыйзам боюнча жоопкерчилик каралган (Ст.24, п.1).
Ошентип, Конституциянын жогорудагы пункттарын эске алуу менен, айрым адамдардын социалдык тармактарда тараган билдирүүлөрү жана аракеттери, өзгөчө Орозо айында, Кыргызстандын Негизги мыйзамынын авторитетин бузуп, улуттар аралык чыңалууга себеп болууда.
Мындан тышкары, мындай аракеттер Кыргыз Республикасынын жетекчилигинин орус тилине болгон урмат-сыйын, ошондой эле Россия менен Кыргызстан арасындагы стратегиялык өнөктөштүк жана союздаштык духун бузат, булар жалпы тарых жана маданий баалуулуктар менен бириккен, элчиликтин билдирүүсүндө белгиленгендей.
