Туризм тармагы терс кесепеттерин биринчи болуп сезди.
Учурда кыргызстандыктардын умрага сапарлары убактылуу чектелген, ал эми өлкөнүн Тышкы иштер министрлиги бул регионго сапарларды токтотууну сунуштоодо. Ошондой эле Жакынкы Чыгыштагы өлкөлөрдөн кыргызстандыктарды эвакуациялоо уланууда.
Конфликттин узак мөөнөттүү кесепеттери өлкөнүн экономикалык абалына терс таасир этүүсү мүмкүн.
Эксперттер ГСМ бааларынын динамикасы Россиядагы НПЗларда өндүрүлгөн отун бааларына түздөн-түз көз каранды болорун белгилешүүдө, анткени ушул базар Кыргызстандагы бааларга чоң таасир этет.
Жакынкы Чыгыштагы учурдагы абал республикадагы экономикага кандай таасир эткенин карап көрөлү.
Мигранттардан акча которуулар
Улуттук банктын маалыматы боюнча, 2025-жылы алыс чет өлкөлөрдөн жалпы $76,4 млн акча которулган (бул суммага Түркия, АКШ, Түштүк Кореядан которуулар кирбейт).Жаңы кырдаалдын болжолсуздугу
Кыргызстандагы эл аралык жүк ташуучулар ассоциациясынын орун басары Игорь Голубев аскердик аракеттер Ирандан товар жеткирүүнүн дээрлик толук токтоп калуусуна, Түркия менен транзиттин бузулушуна жана Бендер-Аббас портунан (Иран) жеткирүүдө кыйынчылыктарга алып келгенин белгиледи, бул порт Ормуз булагынан жана БАЭнин портторунан алыс эмес жайгашкан."Маселелер деңиз жана аба жеткирүүлөрүндө пайда болду. Буга чейин Пакистан жана Иран аркылуу транзит менен кеткен жүктөр Карачи (Пакистан) деңиз портуна жөнөтүлчү. Бирок Афганистан менен Пакистандагы, ошондой эле аскердик аракеттер жүрүп жаткан жерлердеги чыңалган мамилелерден улам транзит токтоду", - деп түшүндүрдү Голубев.
"Биз окуялардын өнүгүшүн жакындан көзөмөлдөп жатабыз, анткени биз үчүн Ирандагы гана эмес, Пакистандагы кырдаал да маанилүү. Болжолдоо кыйын. Ар бир мүнөттө баары өзгөрүшү мүмкүн", - деп кошумчалады ал.Голубевдин айтымында, Перс булуңундагы өлкөлөрдөн товар жеткирүүдө кечигүүлөр байкалууда. Натыйжада, жүктөрдү күтүүгө же башка маршруттарга кайра багыттоого туура келет.
"Кээ бир жүктөр кытай бажарынан өтүүдө. Бирок мындай логистика кымбатка турат, бизде башка тандоо жок. Америкадан келген товарлар Грузия аркылуу келиши мүмкүн, бирок автоунаалар, техника жана запчастьтер, мурда БАЭден келген, азыр кымбатка турат жана аларды күтүүгө көбүрөөк убакыт талап кылынат", - деп жыйынтыктады ал.
ГСМ баалары
Конфликт Ормуз булагы аркылуу нефть жана газ жеткирүүлөрүндө олуттуу үзгүлтүктөргө алып келди, бул жерден суюлтулган табигый газдын үчтөн бир бөлүгү жана дүйнөлүк нефтьтин дээрлик төрттөн бир бөлүгү өтөт.Учурда Кыргызстанда олуттуу көйгөйлөр жок, анткени өлкө Россиядан бажысыз ГСМ алууда.
"ГСМ рыногундагы кырдаал көзөмөлдө жана кыска мөөнөттүү перспективада ички бааларга терс таасир этпейт. Нефтетрейдерлердин маалыматы боюнча, ГСМ рыногу туруктуу, жеткирүүлөр график боюнча жүргүзүлүүдө жана нефть продуктуларынын запасы эки айга жетет", - деп маалымдашты Мамлекеттик антимонополиядан.
***
Адистер экономикалык процесстерге таасир этүү келерки айда ачык болот, анткени кирешелер жана чыгашалар боюнча жыйынтык чыгарылат. Ошентсе да, эксперттер Жакынкы Чыгыштагы конфликттин тез арада чечилишин жана экономикалык байланыштардын калыбына келүүсүн үмүт кылышууда.
