Куловдун пикири боюнча, Кыргызстан президентинин Афганистандагы кырдаалдын курчушу шартында коргонуу жөндөмдүүлүгүн күчөтүү боюнча аракеттери өтө маанилүү.
Феликс Кулов социалдык тармактагы баракчасында Афганистандагы кырдаал жана Борбордук Азия үчүн мүмкүн болгон коркунучтар тууралуу өз баасын билдирди.
Ал Пакистандын коргоо министри Хаваджа Мухаммад Асифтин жакындагы билдирүүсүнө шилтеме берди, ал фактически талибдер менен кармаштын "ачык согуш" болуп калганын тастыктап, Пакистан акыркы 50 жылда беш миллион афганды кабыл алганын жана миллиондогон афгандыктар азыр дагы Пакистанда жашап, иштеп жатканын кошумчалады.
«Бул "ачык согуш" жана "терроризмди экспорттоо" тууралуу билдирүүлөр жөн гана эмоциялык сөздөр эмес, алар бүткүл регионго таасир эткен терең процесстерди чагылдырат», — деп баса белгиледи Кулов.
Анын маалыматы боюнча, Афганистанда 20-23 миң жоочулар бар, алардын жарымынан көбү чет элдик жалданма жоочулар, бул өлкөнүн транснационалдык экстремизмдин маанилүү түйүнүнө айланганын көрсөтөт.
Кулов ошондой эле Афганистанда "Ислам мамлекети - Хорасан провинциясы" (ИГ-Х) сыяктуу ар кандай радикалдык топтор иштеп жатканын, анда болжол менен 2 миң жоочу бар экенин, ошондой эле "Ал-Каида", "Техрик-и-Талибан Пакистан" (5-7 миң жоочу) жана "Джамаат Ансаруллах" бар экенин белгиледи.
БУУнун эксперттери өлкөдө 20дан ашык экстремисттик уюмдар иштеп жатканын жана даярдык лагерлери Борбордук Азия менен чектеш түндүк провинцияларында жайгашканын билдиришет.
Кулов ИГ-Хнын жоочуларынын маанилүү бөлүгүн чет элдиктер, анын ичинде Борбордук Азия өлкөлөрүнүн жарандары түзөрүн, алар "уйкудагы клеткаларды" түзүү үчүн үйүнө кайтып келиши мүмкүн экенин белгиледи.
«Коркунуч теориялык эмес, практикалык мүнөзгө ээ болуп калды. Тажик-афган чек арасында кырдаал кескин начарлады: 2024-жылы 6 окуя катталса, 2025-жылы 17 окуя болду. Тартылган наркотиктердин көлөмү 2,8 тоннага жетти», — деп кошумчалады саясатчы.
Ал быйыл январь айында Тажикстан менен чек арада 18 жана 29-январда эки ири куралдуу кагылышуу болгонун, ал учурда кол салуучулар өлтүрүлгөнүн жана алардан заманбап курал, анын ичинде америкалык өндүрүштөгү курал алынганын билдирди.
19-январь 2026-жылы Кабулдагы кытай ресторанына болгон кол салуу боюнча ИГ-Х жоопкерчилик алганын комментарийлеп, Кулов "бул афган жеринин коңшу өлкөлөргө гана эмес, глобалдык оюнчуларга да кол салуулар үчүн база катары колдонулуп жатканын көрсөтөт" деп белгиледи.
Ал ошондой эле Афганистандагы кырдаал боюнча кооптонуулар ОДКБ жана ШОС форумдарында көтөрүлгөнүн кошумчалады.
Кулов учурдагы шарттарда Кыргызстан президентинин коргонуу жөндөмдүүлүгүн күчөтүү, армияны модернизациялоо жана күч структураларын реформалоо боюнча чечимдери актуалдуу гана эмес, ошондой эле өмүр үчүн зарыл экенин белгиледи.
фото www
