Садыр Жапаров бийликке кантип келди: документалдык долбоордун биринчи сериясы чыкты

Кыргызстанда президент Садыр Жапаровго арналган документалдык тасманын биринчи бөлүгү жарык көрдү. Фильм анын саясаттагы жолун — оппозициядагы депутат жана камактагы адамдан мамлекет башчысына чейин, 2020-жылдын октябрь окуяларынын контекстинде бийликке келгенине чейин камтыйт.

Тасманын борборунда «Жапаров феномени» жана анын өлкөнүн жакынкы саясий тарыхындагы эң кыйын мезгилдердин бирине каршы турушу тууралуу сөз болот. Негизги көңүл 2020-жылдын 5-16-октябры аралыгындагы окуяларга бурулат, ошол кезде Кыргызстан саясий белгисиздик абалында калды.

Фильмде Садыр Жапаров өзү ошол убакыттагы эскерүүлөрүн бөлүшөт. Ал 6-октябрдын эртең мененинде анын тарапташтары аянтка чыгып, колдоо көрсөтүшкөнүн белгилейт.
Интернеттен алынган сүрөт
«Мен 3,5 жыл камакта отурганымдан кийин элге чыккандан кийин, аянтта 20 миңдей адам болду. Мен адамдардын ошол учурдагы жалгыз үмүтү экенин түшүндүм», — деп айтат президент фильмде.

Ал дароо тарапташтарын мародерлук жана бузулуудан качууга чакырганын баса белгилейт: «Мен айттым: бузбаңыздар, өрттебеңиздер. Бул сиздердин мүлкүңүздөр. Мен сиздердин ишенимдериңиздерди актоо үчүн бардыгын жасайм».
Фильмдин өзгөчө бөлүгүндө Кумтор темасы каралат, ал Садыр Жапаровдун аты менен 15 жылдан ашык убакыттан бери байланыштуу. Бул жерде 2010-2012-жылдары депутат болуп турганда, ал бул алтын кенинин ишмердүүлүгүн иликтеген парламенттик комиссияны жетектегенин жана ошол учурда улутташтыруу маселеси эмне үчүн чечилбегенин тактап берет.

Президент 2021-жылдын башында «Кумторду алуу кеч болуп калды» деп айткан белгилүү сөзүн түшүндүрөт. Анын айтымында, бул тактикалык чечим болгон.

«Эгер мен дароо Кумторду алабыз десем, аны жөн эле жок кылышы мүмкүн эле. Бул мажбурлуу тактикалык чечим болгон», — деп көрсөтүлгөн документалдык тасмада.

Фильмдин авторлору шайлоолордон кийин кенди мамлекеттин менчигине кайтаруу маселеси фактически чечилгенин белгилешет. 2021-жылдын майында сот Centerra Gold компаниясына экологиялык зыян үчүн компенсация төлөө тууралуу чечим чыгарган, андан кийин тышкы башкаруу киргизилип, көп жылдык конфликтти акыркы жолу чечкен келишимдерге жетишилген.
Интернеттен алынган сүрөт
Документалдык фильм Садыр Жапаровдун президенттик мөөнөтүндөгү маанилүү учурларды, мамлекетти башкаруу боюнча көз караштарын, чечим кабыл алуу ыкмаларын жана 2020-жылдан кийин бийлик структурасында болгон өзгөрүүлөрдү чагылдырат. Долбоордун түзүүчүлөрү кийинки бөлүктөрдү анын башкаруусунун жыйынтыктарына жана акыркы жылдардагы эң талаштуу чечимдерге арноону пландаштырууда.