2025-жылдын 16-декабрында ГКНБнын басма сөз кызматы маалымдагандай, милициянын полковниги А.Т.А. 2024-жылдан бери Балыкчы шаарындагы күзөт бөлүмүнүн начальниги Д.Т.И. жана ага байланышкан адамдар аркылуу күзөт бөлүмүнүн кызматкерлеринен акча чогултуп келген.
«Акча каражаттарын системалуу түрдө чогултуу милиция кызматкерлеринин ар кандай объектилерди күзөтүү боюнча эмгек ишмердүүлүгүн камсыз кылуу үчүн төлөмдөр катары жүргүзүлдү», - деп түшүндүрүштү ГКНБ.
Мамлекеттик комитеттин маалыматы боюнча, 10-декабрда аны камакка алышкан. Тергөө учурунда ИИМдин кызмат адамдарынын арасында кылмышка катыштыгы бар башка адамдарды аныктоодо.
Соттук актылар мамлекеттик реестринде жарыяланган материалдар боюнча, Руслан [аты өзгөртүлгөн И.Р.Т.] Балыкчы шаарындагы ИИМдин күзөт кызматынын ротанын командири болуп дайындалган, кызматтык ыйгарым укуктарын кызматтын кызыкчылыгына каршы колдонуп, 2025-жылдын мартында жетекчилик кылган бөлүмүндө акча каражаттарын чогултуу үчүн кылмыштуу схеманы иштеп чыгып, кабыл алган.
Тергөө учурунда белгилүү болгондой, 2024-жылдын март айынын башында, өзүнүн пайдасы үчүн, кылмыштуу ниетин ишке ашыруу максатында, Т.Д. [Балыкчы шаардык күзөт бөлүмүнүн начальниги] өзүнүн буйругун аткаруучу Русланга мыйзамсыз оозеки көрсөтмө берип, ай сайын, атап айтканда, кызматкерлердин банкттык эсептерине акча каражаттары түшкөн күндөрдө, негизги кызматтан бош убакытта наряддарга чыгуу үчүн акча чогултууну уюштурууну тапшырган. Өз кезегинде, Руслан Т.Д.нын көрсөтмөлөрүнүн мыйзамсыз мүнөзүн түшүнүп, анын буйругуна баш ийүүгө мажбур болгон, ошондуктан ал Т.Д. менен кызматкерлердин ортосунда делдал болуп, мыйзамсыз акча чогултууну жүргүзүүгө чечим кабыл алган.
Жогоруда аталган ИИМдин буйругуна ылайык, объектилерди күзөтүү боюнча келишимдерден түшкөн сумма боюнча 55% күзөт кызматын көрсөтүп жаткан кызматкерлерге түздөн-түз төлөнүшү керек, ал эми Т.Д. Руслан аркылуу кызматтык уставдар жана кызматтык этика нормаларын бузуп, өзүнө берилген ыйгарым укуктарды кыянаттык менен пайдаланып, ошондой эле ээлеген кызматынан улам өзүнүн авторитетин колдонуп, күнүмдүк кызматтык ишмердүүлүгүнө кызматкерлерден кошумча наряддарга катышуу укугун берүү үчүн системалуу түрдө пара алуу практикасын киргизген.
Ошентип, тергөө аныктагандай, Руслан, Т.Д.нын жогорку жетекчилигинин көрсөтмөсү боюнча, 2024-жылдын мартынан 2025-жылдын майына чейин күзөт бөлүмүнүн кызматкерлеринен акча параларын системалуу түрдө чогултуп, кийинчерээк алынган суммаларды толугу менен Т.Д.га өткөрүп берип, анын кылмыштуу ниетинин ишке ашырылышына көмөктөшкөн.
Ошол эле учурда, күзөт бөлүмүнүн кызматкерлери, жетекчиликтин жогоруда аталган мыйзамсыз талаптары тууралуу маалымат алгандан кийин, жетекчиликтен көз каранды экенин түшүнүп, негизги кызматтан бош убакытта кошумча жумуштарга катышуудан четтетилип калуудан, ошондой эле акча төлөбөгөн учурда дисциплинардык чаралардын же жумуштан бошотуу коркунучунан улам, мыйзамсыз талаптарды аткарууга мажбур болушкан.
Тергөө маалыматы боюнча, Руслан, Балыкчы шаарындагы күзөт бөлүмүнүн административдик имаратында жайгашкан кызматтык кабинетинде, Т.Д.нын кылмыштуу ниетин ишке ашыруу максатында, кызматкерлерден акча чогултуу схемасын уюштуруу үчүн С.К.га телефон чалган.
Телефон аркылуу сүйлөшүү учурунда Руслан Т.Д.нын мыйзамсыз талаптарын, кошумча наряддарга тартылган ар бир кызматкерден 600 сом акча чогултуу керектигин билдирген. Өз кезегинде, С.К. Руслан жана Т.Д.га кызматтык көз каранды экенин түшүнүп, андан баш тарткан учурда кызматта терс кесепеттерге учурап калуудан коркуп, мыйзамсыз талапка макул болгон жана ошол эле күнү Русланнын кызматтык кабинетинде көрсөтүлгөн суммадагы акчаны өткөрүп берген.
Андан кийин, Руслан Т.Д.нын кылмыштуу ниетин ишке ашырууга жана мыйзамсыз көрсөтмөлөрүнө ылайык, кызматкерлерден акча чогултууну системалуу түрдө уланткан, ал эми төлөмдөрдүн күндөрүндө Руслан кызматкерлер менен телефон аркылуу байланышып, Т.Д. менен макулдашылган сумма жана мөөнөттү көрсөтүп, акчаны өзүнүн кызматтык кабинетинде кабыл алып, ошол эле күнү Т.Д.га өткөрүп берген.
Ошентип, тергөө эсептегендей, Руслан кызматкерлерден кошумча наряддарга катышуу укугун берүү жана Т.Д. тарабынан дисциплинардык чаралардын болбогондугуна кепилдик берүү үчүн акча чогултууну системалуу түрдө жүргүзүп келген.
Руслан, Т.Д.нын көрсөтмөсү боюнча, кызматтык кабинетинде бир нече кызматкерлерден акча чогулткан, алардын арасында:
- А.О. 10 000 сом;
- К.Э. 2 000 сом;
- У.У. 10 000 сом;
- Н. К. 900 сом;
- С.Т. 2 000 сом;
- А.Ү. 3 600 сом.
Ошол эле учурда күзөт бөлүмүнүн кызматкерлери, тергөө аныктагандай, жетекчиликтен көз каранды экенин түшүнүп, дисциплинардык чаралардын же жумуштан бошотуунун коркунучунан улам, Русланга 28 миң 500 сом акча өткөрүүгө мажбур болушкан, ал акчаны ошол эле күнү Т.Д.га анын кызматтык кабинетинде толугу менен өткөрүп берген.
Руслан, Т.Д.нын көрсөтмөсү боюнча, кызматкерлерден акча чогултууну улантып, А.Т.дан 10 миң сом жана С.К.дан 800 сом алган, андан кийин Т.Д.га анын кызматтык кабинетинде жалпы сумма 10 миң 800 сомду өткөрүп берген.
Руслан, жогорудагыдай эле, Т.Д.нын көрсөтмөлөрүн аткарып, кызматтык кабинетинде бир нече кызматкерлерден акча чогулткан, анын ичинде: А.О. 3 000 сом; У.У. 3 000 сом; А.Ж. 10 400 сом. Ошол эле учурда күзөт бөлүмүнүн кызматкерлери, жетекчиликтен көз каранды экенин түшүнүп, дисциплинардык чаралардын же жумуштан бошотуунун коркунучунан улам, Русланга 16 миң 400 сом акча өткөрүүгө мажбур болушкан, ал акчаны ошол эле күнү Т.Д.га анын кызматтык кабинетинде толугу менен өткөрүп берген.
Кийинчерээк, иш материалдарында айтылгандай, бул фактылар бир нече жолу кайталанган. Ошентип, Руслан Т.Д.нын көрсөтмөлөрү боюнча, анын кызматтык көз карашында болуп, системалуу түрдө пара берүүдө делдал болуп, кызматкерлерден акча чогултууну мыйзамсыз жүргүзүп келген.
Жогорудагы мезгил ичинде Руслан Т.Д.га 1 млн 822 миң 384 сом өткөрүп берген, ошентип, анын системалуу түрдө пара алуу ниетин ишке ашырууга көмөктөшкөн, бул кызматкерлердин эмгек акысына болгон конституциялык укуктарын жана «Коррупцияга каршы күрөшүү жөнүндө» мыйзамдын талаптарын катуу бузган.
Ошентип, тергөө Руслан өзүнүн атайын аракеттери менен 344-берененин 3-бөлүмүндө («Пара берүүгө делдалдык кылуу, чоң өлчөмдө жасалган») каралган кылмышты жасаган деп эсептейт, анын квалификациялык белгилери - пара берүүгө же пара алууга делдалдык кылуу, же пара берүүгө жана (же) пара алууга жетишүү же аны ишке ашыруу боюнча башка жардам берүү, чоң өлчөмдө жасалган.
Соттук отурумда мамлекеттик айыптоочу, тергөө учурунда айыпталуучу Руслан күнөөсүн моюнуна алгандыгы тууралуу келишимдерди түзгөндүгүн билдирди. Күнөөсүн моюнуна алуу боюнча келишимдерди түзүү маселелери айыпталуучу жана анын адвокатынын катышуусунда каралган, прокуратура бардык келишимдердин шарттары боюнча макулдашууга жетишкен, келишимдерде тараптардын колдору бар.
Ошондой эле, күнөөсүн моюнуна алуу келишимдерин колдоп, соттук териштирүүсүз ишти карап, айыпталуучуга 67-берененин 2-бөлүмүнүн, 79-берененин талаптарына ылайык, үч айга эркинен ажыратуу жазасын берүүнү өтүндү.
Соттук отурумда айыпталуучу Руслан сотко, ага коюлган айыптоолор боюнча күнөөсүн толугу менен моюнуна алгандыгын, күнөөсүн моюнуна алуу келишимдеринин мүнөзүн жана кесепеттерин түшүнгөндүгүн, келишимдер адвокат менен кеңешкенден кийин эркин түрдө кол коюлгандыгын билдирди. Ошол эле учурда, ал айыптоону жана иш боюнча далилдерди оспор кылбайт.
Соттук отурумда айыпталуучунун адвокаты, өзүнүн коргоосундагы адамды колдоп, жогоруда айтылган жагдайларды тастыктап, соттук териштирүүсүз ишти карап берүүнү өтүндү, келишимдер айыпталуучулар тарабынан алардын катышуусунда түзүлгөндүгүн көрсөткөн.
Иш материалдарын карап чыгып, Каракол шаардык соту Русланды 344-берененин 3-бөлүмүндө каралган кылмышты жасаган деп тапты жана 3 айга эркинен ажыратуу жазасын берди. Жазаны жалпы режимдеги түзөтүү колониясында өтө тургандыгы 67-берененин 1-бөлүгүнүн 1-пунктуна ылайык.
Сот жазанын мөөнөтүн бир күн камакта өткөрүүнү эки күн эркинен ажыратууга эсептөөнү чечти. Жазаны өтөө мөөнөтү өтөлдү деп эсептелет. Айыпталуучу боюнча чараны өзгөртпөй калуу — үй камагында, өкүм күчүнө киргенге чейин. Өкүм күчүнө киргенден кийин чараны жокко чыгаруу.
Сот өкүмүнүн материалдары сотто изилденбеген бөлүгү боюнча аппеляциялык тартипте даттанууга мүмкүн эмес. Калган бөлүгү боюнча өкүмгө даттанууга жана аппеляциялык тартипте Ысык-Көл облустук сотуна сунуш киргизүүгө болот, бул 30 күндүн ичинде өкүм чыгарылган күндөн тартып.
2025-жылдын сентябрь айынын башында ГКНБ Бишкек шаарында Первомай районунун ИИМ күзөт бөлүмүнүн жетекчилиги жана кызматкерлеринин кызматкерлеринен акча чогултуп жаткандыгы үчүн кармалгандыгын билдирди. Бул бөлүмдүн начальнигинин кабинетинде 46 миң доллар жана 5,8 млн сом табылган.
