Кыргызстандын делегациясы, өкмөттүн орун басары Эдил Байсаловдун жетекчилиги менен, 9-марттан 19-мартка чейин Нью-Йорктогу БУУнун аялдардын статусу боюнча 70-сессиясына катышууда. Бул тууралуу өлкөнүн өкмөтү билдирет.
Гендердик теңдик жана аялдар менен кыздар үчүн адилеттикке жетүүнү камсыз кылуу маселелерине арналган бул маанилүү эл аралык форумда Жогорку соттун орун басары Нургуль Бакирова да катышууда.
Бакированын айтымында, талкуулардын негизги темасы аялдар менен кыздар үчүн адилеттикке жетүүнү камсыз кылуу болду, бул өлкөлөрдүн туруктуу өнүгүүсүнө юридикалык, социалдык, гуманитардык жана стратегиялык кесепеттерге ээ. Мыйзамдарда бекитилген теңдик принциптерине карабастан, аялдар жана кыздар көптөгөн мамлекеттерде, анын ичинде Кыргызстанда, олуттуу системалуу тоскоолдуктарга дуушар болушат.
Бул тоскоолдуктар көп тараптуу мүнөзгө ээ жана экономикалык, географиялык, маалыматтык жана социокультуралык аспекттерди камтыйт. Каржылык көз карандычылык жана ресурстардын жетишсиздиги юридикалык жардамга жетүүнү кыйындатат. Алыстагы айылдык аймактарда адистердин болушу жана юридикалык коргоо кызматтарына жетүү калктуу пункттардын алыстыгынан улам кыйынчылыктарга учурайт. Мындан тышкары, юридикалык коргоо механизмдери жөнүндө маалыматтын жетишсиздиги дагы олуттуу тоскоолдук болуп саналат. Социалдык стереотиптер жана коомдук пикирден коркуу аялдардын өз укуктарын коргоо даярдыгын төмөндөтүшү мүмкүн.
«Бул чакырыктарды түшүнүп, Кыргызстан өзүнүн юридикалык системасын эл аралык стандарттарга жана улуттук мыйзамдарга таянып бекемдөөгө активдүү аракет кылууда», - деп белгиледи Нургуль Бакирова.
Кыргызстан бир катар негизги эл аралык документтерге кол койгон, мисалы, Адам укуктарынын жалпы декларациясы жана Аялдарды дискриминациянын бардык формаларын жоюу боюнча конвенция. Өлкөнүн Конституциясында мыйзам алдында бардыгынын теңдиги бекитилген жана жыныс боюнча дискриминациялык мамиле кылууга тыюу салынган.
Улуттук мыйзамдар деңгээлинде гендердик теңдикти коргоо жана үй-бүлөдөгү зомбулукту алдын алуу боюнча нормалар да иштейт, анын ичинде «Эркектер жана аялдар үчүн тең укуктар жана тең мүмкүнчүлүктөр боюнча мамлекеттик кепилдиктер жөнүндө» мыйзам жана «Үй-бүлөдөгү зомбулуктан коргоо жана сактоо жөнүндө» мыйзам.
Сот статистикасына ылайык, 2025-жылы Кыргызстанда үй-бүлөдөгү зомбулукка байланыштуу 1196 иш каралган, бул өткөн жылга салыштырганда 24%га көбөйгөн. Бул маселени актуалдуулугун улантуусу же сот системасына болгон ишенимдин өсүшү жана укук бузуу фактыларынын көбөйүшү жөнүндө көрсөтүүчү белгилер болушу мүмкүн.
