Көпчүлүк ГКНБнын төрагасынын отставкасы тууралуу чечимге таң калышты. Президенттин басма сөз катчысы кырдаалды түшүндүрүп, Камчыбек Ташиевдин атын колдонуп жаткан айрым адамдар коомду бөлүүгө аракет кылып жатканын билдирди.
Коомчулук «75 адамдын катын» себеп катары карап жатат. Бул «каттын» артында кимдер турат жана алардын максаты эмне?
- Мен комментарий берүүнү пландаштырган эмесмин, бирок сиз сурап жатканыңыз үчүн айтып берем. 2021-жылы эл мени президент кылып шайлады, мамлекеттин жана анын жарандарынын тагдырын мага тапшырды.
Конституцияга ылайык, менин милдетим — мамлекеттин бүтүндүгүн жана анын элинин биримдигин сактоо. Мен бул милдетти катуу аткардым, анткени мамлекеттин жана элдин кызыкчылыктары бардык кызматтардан жана достук байланыштардан жогору.
Кырдаал Жогорку Кеңеште башталды. Айрым депутаттык топтор депутаттарды бөлүп, «Сен биз мененсиңби же алар мененби?» деген суроону беришти. «Биз кимбиз?» деп сурагандарга «Биз — генералдарбыз» деп жооп беришти, погоноорун көрсөтүп, ал эми «алар» — «президенттин тарапташтары». Ошентип, бөлүнүү башталды.
Андан кийин бул бөлүнүү «аксакалдарга» да тийди, алар эрте шайлоолор үчүн кол топтой башташты, адамдарды алдап, бул «жогорку деңгээлде макулдашылган» деп айтып, Жогорку Кеңеш жакын арада эрте шайлоолорду жарыялайт деп убада беришти.
Эгер мен тез чараларды көрбөсөм, бул жөнөкөй жарандарга да өтүп, эл арасында бөлүнүүгө алып келиши мүмкүн эле. Менде депутаттарды жана айрым чиновниктерди коркутуп жаткан фактылар бар эле, «Эгер сен биздин тарапка өтпөсөң, генерал менен бетме-бет келесиң» деп айтып жатышты. Бул менин чечимимдин себеби болду.
Чечим кабыл алуудан мурун, мен досума телефон чалып, кырдаалды түшүндүрдүм, андан кийин аны кызматтан бошоттум. Мен бул ыкчам кадам менен досумду коргогонумду эсептейм, анткени аны курчап алган адамдар туура жолдон адаштырып жатышты.
Камчыбек Ташиевдин атын жамынган адамдар депутаттарга жана белгилүү адамдарга генералдын тарапка өтүүнү сунушташты.
Эгер мен Камчыбек Ташиевди кызматтан бошотпосом, мындай аракеттер активдешип, мамлекеттик аппараттын жана коомдун арасында бөлүнүүгө алып келиши мүмкүн эле. Ошондуктан мен аны кызматтан бошотуу чечимин кабыл алдым. Мен үчүн мамлекеттин туруктуулугу — приоритет.
- Коомдо «Жапаровдун командасы» жана «Ташиевдин командасы» тууралуу айтылууда. Сиз бул тууралуу кандай жооп бересиз?
- Кадрдык дайындоолордо эч кандай бөлүнүү жок. Ар бир дайындоо кылдат текшерүүдөн өтөт. Мен Камчыбек Ташиевге жана башка жетекчилерге мамлекеттин кызыкчылыгы үчүн профессионалдык кадрларды сунуштоону тапшырдым. Мен бул ыкманы улантып жатам. Ошондуктан эч кандай «командалар» жок.
- Сиз менен Камчыбек Ташиевдин ортосунда шайлоодон мурун «бир мөөнөт — ал, экинчи — анын досу» деген макулдашуу болгондугу айтылууда. Бул канчалык чын?
- Кыргызстан — демократиялык мамлекет. Мамлекети ким башкарары жөнүндө чечимди эл кабыл алат, ал эми тар чөйрөдөгү адамдар эмес. Конституция ар бир адамга шайлоодо катышуу укугун кепилдейт, ал эми президент болуп элдин көбүрөөк ишенген адамы болот. Ошондуктан «макулдашуу» тууралуу сөздөр демократиялык принциптерге каршы келет.
- Конституциялык сотко кайрылуунун максаты кандай?
- Мен коомдо пайда болгон күмөндөр жана талаштар мыйзамдуу жооп алууга тийиш деп эсептейм. Конституциялык сот — Конституция менен байланышкан бардык талкууларга акыркы аныктама жана юридикалык баа бере турган орган. Ошондуктан бул маселе боюнча сотко кайрылуу логикалык кадам болуп саналат.
- Айрым депутаттардын сыны жана «75 адамдын катын» бир кампаниянын бөлүгү катары эсептесе болобу?
- Азыркы учурда тергөө иштери жүргүзүлүүдө. Тергөө сиз айтып жаткан демилгени канчалык чоң экенин жана анда канча адам катышканын көрсөтөт. Мүмкүн, алар азыр билдирилгенден көбүрөөк болушу мүмкүн, бирок так жооп тергөө аяктаган соң гана берилет.
- Жогорку Кеңештин төрагасы өз ыйгарым укуктарын тапшырды. Бул 75 адамдын катымен байланыштуубы?
- Бул түздөн-түз байланыштуу деп айта албайм. Мүмкүн, ал уюштуруп жаткан адамдардын таасиринде болуп, депутаттар арасында башталган бөлүнүүгө болгон жоопкерчилигин сезгендир.
- ГКНБда кандай реформалар күтүлүүдө?
- ГКНБ өз функцияларын ийгиликтүү аткарды, айрым аспектилерде аларды ашыкча аткарды. Бирок мамлекет өнүгүп, жаңы чакырыктарга ылайыкташышы керек. ГКНБнын реформасы заманбап коркунучтарга жана дүйнөдөгү өзгөрүүлөргө ылайык жүргүзүлөт.
Дүйнө өзгөрүүдө, биздин мамлекеттик институттар да анын менен өнүгүшү керек.
- Айрымдар атайын кызматтын өкүлдөрүн Ташиевдин атын жамынып, жеке пайда алуу үчүн аракет кылышты деп айыпташууда. Бул фактылар тергелеби?
- Биз мыйзамды бузгандарды, статусуна карабастан, жапкан жокпуз. Мыйзам бардыгынан жогору, жана бул эрежелер бардык адамдар үчүн, жакындарыбызды да камтыйт. Эгер мыйзамды бузуу фактылары аныкталса, алар тергелет жана күнөөлүүлөр жоопко тартылат. Мыйзам алдында баары тең.
- Эл арасында сизди жана Камчыбек Ташиевди «эки дос» деп аташат. Бул сиздин достугуңуз бүттү дегенди билдиреби?
- Биздин достугубуз сакталат. Камчыбек Кыдыршаевичди бошотуп жатып, мен ага кырдаалды түшүндүрдүм жана андан кийин гана чечим кабыл алдым. Менин чечимим элдин тынчтыгы жана биримдиги үчүн кабыл алынган. Достукту кызматтар менен байланыштыруу мүмкүн эмес.
- Коррупция жана криминал менен күрөшүү маселеси: ал улантылабы?
- Коррупция жана криминал менен күрөшүү эч качан токтобойт. Мен бул багытта натыйжаларды талап кылам жана муну уланта берем. Бардык мамлекеттик кызматкерлер бул жөнүндө түшүнүшөт. Биздин өлкөдө криминал жана коррупция жоюлушу керек.
КНИА «Кабар» директору Медербек Шерметалиев
