Кытайда 5100 жылдык дамба табылды, бул «суу деспотизми» теориясын шекке алат

Ирэн Орлонская Эксклюзив
VK X OK WhatsApp Telegram
Кытайда 5100 жылдык дамба табылды, бул 'суу деспотизми' теориясына шек келтирет

Радиоуглероддук даталоо дамбанын 5100 жыл мурун курулганын тастыктады, бул аны Кытайдагы суу инженериясынын эң эрте мисалдарынын бири кылат. Комплекс дамбаларды, каналдарды жана кургакчылык мезгилдеринде селден коргоо жана сугат үчүн түзүлгөн суу сактагычтарды камтыйт.

Археологдордун баамында, дамбанын курулушу үчүн 200 000 кубометрден ашык жерди жылдыруу талап кылынган. Мурда мындай масштабдагы долбоорлорду күчтүү мамлекеттик аппараттын көзөмөлүндө катуу иерархия жана мажбурлап эмгектенүү жок ишке ашыруу мүмкүн эместиги эсептелген. Бул түшүнүк, 'Чыгыш деспотизми' деп аталган, социолог Карл Виттфогел тарабынан 1957-жылы сунушталган, ал Азиядагы суу ресурстарын башкаруу тоталитардык бюрократияны түзүүнү талап кылат деп билдирген.

Анткен менен, Сюнцзялиндеги казуулардын натыйжалары курулуш жергиликтүү коомдор же борборлоштурулган бийлик белгилери жок урулар тарабынан жүргүзүлгөн болушу мүмкүн экенин көрсөтөт. Башкаруу, бирдиктүү башкаруучунун көрсөтмөлөрү боюнча эмес, жергиликтүү кландардын ортосундагы кызматташтык жана координация негизинде уюштурулган болушу ыктымал.

Изилдөө тобу: «Кытай дамбасы татаал гидротехникалык структуралардын мамлекеттик деңгээлге чейин өнүкпөгөн коомдор тарабынан түзүлүп, натыйжалуу колдонулушу мүмкүн экенин көрсөтөт» деп билдирет. Табылган артефактылар, байыркы Кытайда социалдык татаалдык жана инженердик жөндөмдөрдүн XX кылымдагы батыш тарых илими сунуштаган моделдерден айырмаланган модел боюнча өнүккөнүн көрсөтөт.
VK X OK WhatsApp Telegram