Канада премьер-министри: эски дүйнөлүк тартип кайтып келбейт, «ортодон мамлекеттер» бирге болушу керек

Давосдогу сөзүндө Карни дүйнө «өзгөрүү мезгилин» баштан өткөрүп жатканын, бул жөн гана өтүү эмес экенин баса белгиледи.

Карнинин айтымында, «чоң державалар» экономикалык басым, тарифтерди таасир курал катары жана финансылык системаларды мажбурлоо үчүн, ошондой эле өз максаттарына жетүү үчүн жеткирүү чынжырындагы осал жерлерди колдонууга киришкен.

Ал ошондой эле Канада Гренландия жана Данияны колдоого даяр экенин билдирип, НАТОну коргоп сүйлөдү, бул залда катуу кол чабууларды жаратты.

«Чоң державалар» деген аныктама адатта Кытай, Франция, Россия, Улуу Британия жана АКШ сыяктуу БУУнун Коопсуздук Кеңешинде туруктуу орундары бар өлкөлөрдү камтыйт, алар экономикалык жана аскердик потенциалы менен айырмаланат.

«Орто державалар» категориясына Канада, Австралия, Аргентина, Түштүк Корея жана Бразилия сыяктуу өлкөлөр кирет, алар экономикаларынын кичинекейдигине карабастан, дүйнөлүк саясатта маанилүү таасирге ээ.

Карни ошондой эле Канада географиялык жайгашуусу жана тарыхый альянстарынын коопсуздук жана гүлдөгөндүктү кепилдебей калганы тууралуу биринчи болуп кабардар болгонун белгиледи.

Дональд Трамп бийликке кайтып келгенден кийин, ал Канада «51-штат» деп атап, экономикалык басым менен коркутуп келген. Жогорку тарифтерге карабастан, Канада башка рынокторго экспортту 14% га көбөйттү, бул АКШга жеткирүүлөрдүн кыскаруудагы жоготууларынан ашып түштү. Мындан тышкары, Карни Кытай менен маанилүү соода келишимин түзгөн.

Жакында Трамп Гренландияны басып алуу планына Канада да киргенин, америкалык желек коюлган картаны жарыялаган.

Карнинин айтымында, Канада НАТО мүчөсү катары Гренландия жана Даниянын Гренландиянын келечегин аныктоо укугун колдойт.

«Биздин 5-беренеге болгон берилгендигибиз бекем», — деди ал, НАТО мүчөлөрүнүн бирине болгон кол салуу бардыгына кол салуу катары каралаарын билдирип.

Бул жумада канадалык медиа Гренландияга датчандар жана башка европалык күчтөр менен машыгууларга катышуу үчүн Канада кичинекей аскер контингентин жөнөтүшү мүмкүн экенин маалымдады.

Аскер жөнөтүү мүмкүнчүлүгү тууралуу суроого Канада тышкы иштер министри Анита Ананд, Канада НАТО машыгууларына туруктуу катышып, өзүнүн машыгууларын өткөрүп жатканын айтты. Ал ошондой эле аскерлердин келечектеги жайгашуусу боюнча чечимдерди коргоо министри жана коргоо штабынын башчысы кабыл алат деп кошумчалады.

Би-би-си Канада улуттук коргонуу министрлигинен комментарий алуу үчүн кайрылды.

Сөзүндө Карни Канада өзгөрүп жаткан геополитикалык шарттарга ылайыкташуу үчүн башка мамлекеттер менен өз ара аракеттенүүгө жана «жалпы баалуулуктар жана кызыкчылыктар негизинде ар кандай коалицияларды түзүүгө» көңүл буруп жатканын белгиледи.

Ал Канада «туруктуу жана ишенимдүү» өнөктөш экенин белгилеп, Кытай жана Катар менен жакында түзүлгөн соода жана инвестиция келишимдерин, ошондой эле өткөн жылы башталган Европалык Союз менен коргоо сатып алуулар боюнча келишимди эске салды.

Карни Трампты түздөн-түз атаган жок, бирок анын айрым билдирүүлөрү, албетте, ушул жумада Дүйнөлүк экономикалык форумда сүйлөшүүгө даярданып жаткан АКШ президентине арналган.