Кыргызстандын бийликтери тойлорго жана көңүл ачууга катуу чектөөлөрдү киргизүүнү сунуштоодо

Проект токтому үй-бүлөлүк иш-чараларды жана аза күтүү жөрөлгөлөрүн уюштурууда тартипти түзүүгө багытталган, учурдагы экономикалык шарттарды эске алуу, моралдык баалуулуктарды сактоо жана заманбап шарттарда улуттук салттарды өткөрүү боюнча бирдиктүү мамилени түзүү.

Талап кылынган жаңы өзгөртүүлөр төмөнкүлөрдү камтыйт:

• Тойго чакырылган адамдардын санын 200 адам менен чектөө жана бир чоң малды сойууга уруксат берүү.


• 350 адамдан ашык коноктору бар чоң тойлорду өткөрүүгө тыюу салуу.


• Фейерверк, ашыкча шоу-программаларды жана кымбат белектерге мажбурлоону, ошондой эле кийит кийгизүү, себет берүү, туштондуруу сыяктуу ысырапкерчилик салттарды өткөрүүгө тыюу салуу.


• Жерге коюу күнү мал сойууга уруксат берилбейт.


• Годовщина (аш) милдеттүү болбошу керек.


• Аза күтүү (3, 7 жана 40 күндөн кийин) майда малды же бир чоң малды сойууга уруксат берилет.

Өкмөт ошондой эле тойлорду өткөрүүдө ашыкча чыгымдарды азайтуу үчүн кайрымдуулукка көңүл бурууну сунуштайт, мечиттерге же коомдук муктаждыктарга донорлук кылууну сунуштайт.

Түшүндүрмө жазууда документтин максаты — салттарды чектөө эмес, аларды тартипке салуу, анткени көптөгөн үй-бүлөлөр статусун сактоо үчүн олуттуу финансылык кыйынчылыктарга дуушар болушат.

Долбоор ошондой эле жергиликтүү администрациялардын жаңы эрежелерди сактоону көзөмөлдөө жана түшүндүрүү иштерине активдүү катышуусун карайт.

Долбоор

Кошумча
ТАРТИБИ

Кыргыз Республикасында үй-бүлөлүк тойлорду жана аза күтүү жөрөлгөлөрүн тартипке салуу боюнча чаралар
Жалпы жоболор

1.1 Бул тартип Кыргыз Республикасында үй-бүлөлүк тойлорду жана маркумдарды эскерүү жөрөлгөлөрүн, анын ичинде тойлорду уюштуруу жана өткөрүүнү жөнгө салат.

1.2 Тартип Кыргыз Республикасынын Президентинин 2022-жылдын 24-февралындагы № 54 «Кыргыз Республикасында үй-бүлөлүк тойлорду жана аза күтүү жөрөлгөлөрүн тартипке салуу боюнча чаралар» жарлыгын ишке ашыруу үчүн иштелип чыккан.

1.3 Тартип төмөнкү иш-чараларга колдонулат:

1) тойлор;

2) кыз узатуу;

3) бала туулгандыгын белгилөө, жолду кесүү, сүннөт кылуу;

4) диний жөрөлгөлөр: «Хадж», «Умра»;

5) жерге коюу жана аза күтүү иш-чаралары (үч күн, жети күн, кырк күн, годовщина).

1.4 Бул тартиптин максаты — иш-чараларда ашыкча ысырапкерчиликтен жана көрүнөө байлыктан качуу.
Максаттар жана милдеттер

2.1 Тартиптин негизги максаты — улуттук салттарды жана маданий нормаларды эске алуу менен үй-бүлөлүк тойлорду өткөрүүнү тартипке салуу.

2.2 Маркумду эскерүү иш-чараларын тынч шартта уюштурууга көмөктөшүү.

2.3 Тартиптин милдеттери:

— үй-бүлөлүк тойлордун маданиятын түзүү;

— жаш үй-бүлөлөргө финансылык жүктөмдү азайтуу;

— улуттук салттарды сактоо;

— социалдык теңсиздикти алдын алуу;

— жарандардын жоопкерчилигин жогорулатуу.
Үй-бүлөлүк тойлорду жана аза күтүү жөрөлгөлөрүн өткөрүү тартиби

3.1 Той өткөрүү тартиби

3.1.1 Тойлор финансылык мүмкүнчүлүктөрдү эске алуу менен, карызга тартпастан өткөрүлүшү керек.

3.1.2 Тепкичтер:

— коноктордун санын 200 адам менен чектөө;

— тойду бир күндө өткөрүү;

— ашыкча чыгымдарды талап кылган иш-чараларды өткөрүүдөн качуу;

— 350дөн ашык коноктору бар тойлорду өткөрбөө;

— ашыкча тамак даярдоодон качуу;

— бир баш чоң малды же бир атты сойууга чектелүү.

3.1.3 Тыюу салынат:

— улуттук салттарды бузган иш-чараларды өткөрүү;

— байлыкты көрсөтүү;

— үч автоунаадан ашык той кортежин уюштуруу;

— фейерверк жана ашыкча шоу-программаларды өткөрүү;

— кымбат белектерге мажбурлоо;

— «кийит кийгизүү» жана «себет берүү» сыяктуу ысырапкерчилик салттарды кармоо.

3.1.4 «Кичинекей той — берекелүү той» концепциясын илгерилетүү сунушталат.

3.1.5 Фото жана видео кызматтары рационалдуу форматта уюштурулушу керек.

3.2 Кыз узатуу тойун өткөрүү

3.2.1 Кыз узатуу тойун үй-бүлөлүк жана руханий баалуулуктарга басым жасап өткөрүү сунушталат.

3.2.2 Диний ишмерлерге жана коомдук уюмдарга улуттук салттарды сактоо боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү сунушталат.

3.3 Жерге коюу жана аза күтүү учурунда сунушталат:

— жерге коюу күнү мал сойбостон иш-чараларды өткөрүү;

— аза күтүү годовщиналары милдеттүү эмес;

— Негизги көңүлдү дуба, сабырдуулук жана биримдикке буруу;

— диний өкүлдөр аркылуу орточулук принциптерин түшүндүрүү;

— санитардык жана азык-түлүк нормаларын сактоо;

— кийинки аза күтүү жөрөлгөлөрүндө майда малды же бир баш чоң малды сойууга уруксат берилет;

— скромный стол даярдоо;

— жакын туугандарды гана чакыруу;

— аза күтүү жөрөлгөлөрүнүн ордуна кайрымдуулук менен алектенүү жана донорлук кылуу.
Мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктары

4.1 Жергиликтүү администрациялар:

— түшүндүрүү иштерин жүргүзөт;

— коомдук басымды азайтуу боюнча иш-чараларды уюштурат;

— массалык маалымат каражаттары аркылуу үлгүлүү тойлорду пропагандалайт;

— бирдиктүү сунуштарды иштеп чыгат жана таратууга жооптуу.
Үй-бүлөлүк тойлорду уюштурууга катышкан тараптар

5.1 Ресторан ээлери жана уюштуруучүлөр тартип талаптарын сактоого милдеттүү.

5.2 Кардарларга жогорку чыгымдарды талап кылган кызматтарды таңуулаганга тыюу салынат.
Тартипти сактоону көзөмөлдөө

6.1 Мамлекеттик кызматкерлер үчүн үлгүлүү стандарттар иштелип чыгат.

6.2 Ашыкча тойлорду алдын алуу үчүн этикалык нормаларды сактоо керек.

6.3 Мамлекеттик кызматкерлердин жөнөкөйлүгү коомго үлгү болот.
Тартипти бузгандыгы үчүн жоопкерчилик

• Тартипти бузган адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчиликке тартылат.