Бажы төлөмдөрүн төмөндөтүү каралууда
Жогорку Кенештин жыйынында депутаттар Евразия экономикалык биримдиги менен Монголия арасында кол коюлган Убакыттуу соода келишимин ратификациялоо боюнча мыйзам долбоорун экинчи окууда кабыл алышты.
Бул документ 2025-жылдын 27-июнунда Минскте кол коюлуп, соода-экономикалык байланыштарды тереңдетүүгө, ошондой эле келишимдин катышуучулары арасында товарлардын жана капиталдын эркин кыймылына көмөктөшүүгө багытталган.
Келишим 367 товардык позиция боюнча өз ара бажы төлөмдөрүн төмөндөтүүнү камтыйт. Монголия тараптан 85% кыргыз экспорту жеңилдиктер менен камсыздалат деп күтүлүүдө. Натыйжада, Кыргызстандан экспорттолгон товарлардын орточо ставкасы 5,5% дан 2,8% га төмөндөп, жергиликтүү экспортчулар жыл сайын бажы төлөмдөрүндө 100 миң долларга чейин үнөмдөшөт.
Мыйзам долбоорунун авторлорунун маалыматы боюнча, акыркы жылдарда Кыргызстан менен Монголиянын ортосунда соода чоң өсүштү көрсөтүүдө. 2019-жылдан 2023-жылга чейин товар жүгүртүүсү 1,6 эсе көбөйүп, 2023-жылы 3,83 миллион долларга жетти, бул өткөн жылга салыштырмалуу 40% га көп.
2024-жылы соода көлөмү 10,2 миллион долларга жетип, 2023-жылга салыштырмалуу 2,7 эсе көбөйдү. Бул жылы Кыргызстандан экспорт 8,9 миллион долларды (5,2 эсе көп) түздү, ал эми импорт 1,27 миллион долларды түздү.
2025-жылдын башынан май айына чейин эки өлкө арасындагы товар жүгүртүүсү 3,13 миллион долларды түзүп, 2024-жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 15,9% га көбөйдү.
Кыргызстандын Монголияга экспорттолуучу негизги товарларына жемиштер, жаңгактар, кондитердик азыктар, макарон, жүн, тери жана мунай продуктулары, анын ичинде авиация керосини кирет.
Ал эми Монголиядан Кыргызстанга жеңил автоунаалар жана запчасткалар, сүт азыктары, картошка, чай, жемиш соктору, басма буюмдар жана косметикалык товарлар келип жатат.
Мыйзам долбоорунун маалыматына ылайык, келишим кыргызстандык айыл чарба продукциясын бажы төлөмдөрүн төлөбөстөн Монголияга жеткирүүгө мүмкүндүк берет, анын ичинде бал, кургатылган жемиштер, жаңы алмалар, клубника, шоколад, вафли жана печенье. Мындан тышкары, преференциялар минералдык суу, сок аралашмалары, макарон жана дан азыктарына да жайылтылат.
Өнөр жай продукциясына келсек, бажы төлөмсүз жеткирүүлөр жүн калдыктары, синтетикалык жиптерден тигилген кийимдер, айнек, светодиоддук лампалар жана башка товарлар үчүн жеткиликтүү болот.
Келишим үч жылга иштейт, ошол эле шарттарды сактоо менен дагы үч жылга автоматтык түрдө узартуу мүмкүнчүлүгү бар.
