Экономика жана соода министрлиги коомдук талкууга кальян жайларын жөнгө салууга байланыштуу бир катар күчүндө болгон мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүүнү сунуштаган мыйзам долбоорун сунуштады.
Бул документтин максаты аталган тармакта укуктук базаны жакшыртуу, кальян жайларын легалдаштыруу, коррупцияны азайтуу жана бюджетке кошумча киреше түзүү, ошол эле учурда жарандардын ден соолугун кам көрүү болуп саналат. Бул долбоор 2025-жылдын 12-ноябрындагы министрлер кабинетинин төрагасынын тапшырмасы боюнча иштелип чыккан.
Мыйзам долбоорунун негизги жоболоруна төмөнкүлөр кирет:
- кальян жайларын легалдаштырууга шарттарды түзүү;
- алардын иши үчүн лицензиялоону киргизүү;
- санитардык жана өрт коопсуздугу нормаларын милдеттүү түрдө сактоо;
- жарым-жартылай мыйзамсыз ишмердүүлүктү азайтуу.
Күчүндө болгон эрежелер боюнча, коомдук жайларда тамеки буюмдарын, анын ичинде кальяндарды тартууга тыюу салынган. Бирок, чындыгында көптөгөн кальян жайлары көлеңкеде иштеп жатат.
Ачык маалыматтарга ылайык, Бишкекте 33төн кем эмес адистештирилген кальян жайлары, барлар жана кафелерден тышкары, иштеп жатат.
2024-жылдын башынан бери бул тармактагы мыйзам бузуу үчүн айып пулдардын суммасы болжол менен 5,8 миллион сомду түздү.
2024-жылдын ноябрынан 2025-жылдын ноябрына чейин 84-беренеси боюнча 55 протокол түзүлгөн:
- 48 юридикалык жактарга каршы 2,4 миллион сомдук протокол;
- 35 миң сомдук 7 физикалык жактарга каршы протокол.
Министрликте белгилешет, рынокто кальян кызматтарынын туруктуу көлеңкөлүү сектору түзүлгөн, ал туруктуу суроо-талап шарттарында иштейт, бирок укуктук талаадан жана салык салуудан тышкары.
Дүйнөлүк тажрыйба
Түшүндүрмө жазууда башка өлкөлөрдүн мисалдары да белгиленет.
Германияда кальян тартууга адистештирилген жайларда гана уруксат берилет, аларда катуу санитардык жана өрт коопсуздугу талаптары бар.
БАЭде кальян тартуу үчүн аймактарды бөлүп берүү жана туруктуу текшерүүлөрдү өткөрүү менен лицензиялоо колдонулат.
Казакстанда, эксперттердин пикири боюнча, толук тыюу рыноктун бир бөлүгүн көлеңкеге алып кеткен.
Экономика министрлигинин маалыматы боюнча, эл аралык тажрыйба лицензиялоонун моделинин так талаптары менен жайлар жана контролдоо менен толук тыюудан эффективдүү экенин көрсөтүп турат.
Мыйзам долбоорунун негизги жоболору
Документ сунуштайт:
- кальян тартууга лицензияланган адистештирилген жайларда гана уруксат берүү;
- кальян кызматтарын лицензиялануучу ишмердүүлүктөрдүн тизмесине киргизүү;
- жайларга талаптарды коюу, анын ичинде өзүнчө залдар жана желдетүү системалары;
- кальян жайлары үчүн милдеттүү реестр түзүү.
