"Хорека Клуб" Кыргызстандагы конок кабыл алуу индустриясы критикалык тандоонун алдында турганын белгилейт: же өлкөдөгү адамдарды колдоо, же популисттик чечимдер үчүн аларды курмандыкка чалуу. Ассоциация өкмөттү кургак экономикалык цифралардын артында жашырылган чыныгы адамдык тагдырларга көңүл бурууга чакырат. Алардын пикири боюнча, 15% - бул жөн гана кошумча эмес, Кыргызстанда жашоонун маанилүү элементи.
15% "сервистик жыйымдын" жоюлушун талкуулоо бүт тармактын жашап калуу негиздерин камтыйт. Рестораторлор бул каражаттар эч качан ээлер үчүн "пайда" болгон эмес деп билдиришет. "Бул биздин өлкөнүн 400 миң жараны үчүн жашоо каражаты", - деп билдиришет ассоциация. HoReCa секторунда ар бир алтынчы ишке жарамдуу жаран, ашпозчулар, официанттар жана техникалык персоналдар, чет өлкөгө жумушка кетүүнү эмес, өлкөдө калууну тандаган адамдар иштейт.
Социалдык кризис
Ассоциациянын пикири боюнча, ресторандардын чыгым структурасынан 15% алып салуу жөнөкөй жумушчулардын бакубаттуулугуна олуттуу сокку болот. "Эгер бул каражаттар мыйзамдуу түрдө баага киргизилбесе, миллиондогон үй-бүлөлөр мигрантка айланат", - деп эсептешет "Хорека Клуб" жана тамак-аштын баа түзүү структурасын бөлүшөт:
- продуктылар жана чийки заттар (эт, жашылчалар, сүт) - 38-40% (баалар күн сайын жогорулап жатат);
- айлык жана салыктар (ошол 15%, айлык болуп калган) - 15%;
- жалдоо төлөмдөрү - 7-8%;
- салыктар (бирдиктүү салык, патенттер) - 4,6%;
- коммуналдык кызматтар жана коопсуздук - 2-2,5%;
- хозяйстволук чыгымдар (сервис) - 2-2,5%;
- маркетинг жана кардарларды тартуу - 5-6%;
- жабдууларды тейлөө (амортизация) - 1,5%;
- банк комиссиялары - 1,5%;
- башка чыгымдар (логистика, упаковка, МБП) - 5%.
Жалпы чыгымдардын структурасы 83% дан 89% га чейин түзөт."Өнүгүүгө, насыяларды төлөөгө жана тобокелдикке 11-17% маржа гана калат. Бул критикалык минимум. Эгер бизнес "сервисти" берүүгө же инфляцияны жабууга мажбур болсо, тармак жөн гана жашай албайт", - деп баса белгилешет ассоциациядан.
"Хорека Клуб" коомдук тамактануу тармагы жөн гана товарларды кайра сатуу эмес, катуу ХАССП стандарттарына ылайык тамак өндүрүү процессин жүргүзүү жана дүйнөлүк деңгээлдеги кызмат көрсөтүүнү камсыз кылуу экенин эскертет. Ар бир чек линиясына фермерлердин, логисттердин, технологдордун жана официанттардын эмгеги киргизилген.
"Биз өкмөттү санкциялар эмес, ачык сүйлөшүүлөргө чакырабыз. Менюдагы баалардын жогорулашы - бул ашкере пайда көрүү эмес, жардам сураган кыйкырык. Бул жумуш орундарын сактап калуунун жана 400 миң адамды жашоосуз калтырбоонун жалгыз жолу. Биз HoReCaны стратегиялык маанилүү тармак катары таанууну жана бир тараптуу басымды токтотууну суранабыз. Биз пайда эмес, биздин адамдардын өз өлкөсүндө жашап, иштөө укугун коргойбуз", - деп өкмөткө кайрылышты ассоциациянын өкүлдөрү.
Эскертебиз, 2026-жылдын 1-январынан баштап Кыргызстанда коомдук тамактануу жайларында, анын ичинде кафе жана ресторандарда сервис жыйымын алууга тыюу салган токтом күчүнө кирет. Демек, чек боюнча "кызмат көрсөтүү үчүн пайыз" деген сап болбошу керек.
