Бишкектеги Турдакун Усубалиев аянтында өткөн фермерлердин ярмаркасында суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министри Бакыт Торобаев VB.KG маалымат каражаттарынын өкүлдөрүнүн суроолоруна жооп берди. Эт өндүрүү боюнча талкуу болду — бул продукт калк үчүн жогорку суроо-талапка ээ жана жеткиликтүү деп эсептелет.
- Кыргызстанда эт өндүрүү боюнча учурдагы абал кандай? Импортко болгон көзкарандыны азайтуу боюнча пландар барбы?
- Учурда биз эт боюнча жетишсиздикти сезип жатабыз, өзүбүздү болгону 30–35% гана камсыздайбыз. Салыштыруу үчүн, үч жыл мурун бул көрсөткүч болгону 10% түзгөн. Биздин максат — 2030-жылга чейин тоок этине болгон өзүн-өзү камсыздоо деңгээлин 80% га жеткирүү, жана азыркы учурда оң динамика байкалууда.
Жумуртка боюнча болсо, биз жетишсиздикти толугу менен жаптык жана экспорттоону да баштадык.
Биз эт өндүрүүдө да ушундай эле чараларды киргизип жатабыз, анын ичинде жеңилдетилген кредиттерди берүү жана жем менен жардам берүү. Ошондой эле фермерлер менен кайра иштетүүчүлөрдүн ортосундагы өз ара аракеттенүүнү жөнгө салдык, бул өндүрүүчүлөргө сырьё боюнча заказ алууга мүмкүнчүлүк берди, кээде белгилүү бир көлөмдөгү продукцияны камсыздоо үчүн алдын ала төлөм менен.
Импортту алмаштыруу да маанилүү милдет болуп калууда. Мурда биз Кытайдан 60 000 тонна эт импорттогонбуз, бирок ички өндүрүштүн өсүшүнүн эсебинен бул көлөм 10 000 тоннага кыскарды. Биз жыл сайын импортту 5–10 миң тоннага азайтууга ниеттебиз, бул ички рынокту толугу менен өз ресурстарыбыз менен камсыздоого мүмкүндүк берет.
- Тоок эт социалдык продукт болуп эсептелет. Бул анын баасы калк үчүн төмөн жана жеткиликтүү болушу керек дегенди билдиреби?
- Ооба, биздин максат — тоок этинин баасын килограммына 250 сомго коюу. Жамаатта ден-соолукка пайдалуу тамактанууга жана "ак этти" колдонууга болгон кызыгуу өсүүдө. Рыноктогу сунуштун көбөйүшү — продуктунун акыркы баасын стабилдештирүү жана төмөндөтүү үчүн негизги фактор.
- Колдоо, кредиттер жана жем менен жардам берүү чоң компанияларга гана жеткиликтүүбү же азыркы ярмарканын катышуучулары сыяктуу кооперативдерге жана жеке фермерлерге да арналганбы?
- Биз бул жардамды эч кимди бөлбөй, бардык тараптарга: чоң ишканаларга жана кичинекей айыл чарба өндүрүүчүлөргө сунуштайбыз.
