Улуттук банктын орун басары Азат Козубеков учурдагы эл аралык резервдердин деңгээли өлкөнүн тарыхындагы эң жогорку деңгээл экенин белгиледи.
Ал жетишилген натыйжа НБКРдин эл аралык резервдерди башкаруу боюнча үзгүлтүксүз жана максаттуу ишинин натыйжасы экенин айтты. Банк конкреттүү аракеттерди жана кадамдарды камтыган стратегияны ишке киргизди, ал эми акыркы бир жарым жылда башкаруу боюнча ыкмалардын маанилүү реформалары жүргүзүлдү, бул өз натыйжасын көрсөттү.
Козубеков резервдердин көлөмү 10 миллиард доллар сырттан алган мамлекеттик карыздын көлөмүн эки эсе ашып, импорттун 8–9 айына барабар экенин, бул өлкөнүн финансылык туруктуулугунун ишенимдүү көрсөткүчү экенин баса белгиледи.
Анын айтымында, экономика өсүп жатканда, орто мөөнөттүү келечекте макроэкономикалык көрсөткүчтөр да жакшыршы керек. Эл аралык резервдердин динамикасы ички факторлорго, мисалы, экономикалык өсүштүн темпине, ошондой эле сырткы шарттарга, дүйнөлүк товар рынокторундагы баа өзгөрүүлөрүнө жана региондогу финансылык тенденцияларга жараша болот.
Козубеков ошондой эле НБКРдин стратегиялык планда эл аралык резервдерди башкаруу боюнча саясатынын оң таасиринин улануусун күтүп жатканын кошумчалады. Ал алтын-валюта резервдеринин структурасы рыноктук шарттарга жараша өзгөрүшү мүмкүн экенин белгиледи.
Сырттан келген экономикалык шоктордун таасирин жумшартуу үчүн Улуттук банк ар кандай инструменттерди, мисалы, пайыздык ставканы, валюталык интервенцияларды жана эл аралык резервдерди колдонууда. Мисалы, жайкы туристтик сезон учурунда, өлкөгө көп көлөмдө чет элдик валюта киргенде, ашыкча резервдер пайда болушу мүмкүн, жана мындай учурда Улуттук банк валютаны сатып алуу боюнча интервенцияларды жүргүзөт. Чет элдик валютага жогорку суроо-талап болгон мезгилдерде сатуу жүргүзүлөт.
Эл аралык резервдердин структурасында алтындын үлүшү бар, жана дүйнөлүк баалардын өзгөрүшү жалпы резервдердин көлөмүнө таасир этет. Бирок, Козубековдун белгилөөсү боюнча, бул жалгыз фактор эмес.
Алтын-валюта резервдеринин көлөмү орто мөөнөттүү келечекте НБКРдин каржылык башкаруу стратегиясына жараша болот. Улуттук банктын орун басары ошондой эле дүйнөлүк борбордук банктар алтындын үлүшүн резервдеринде көбөйтүп жатканын, бул экономикалык туруктуулук шартында глобалдык тенденцияга жооп берерин белгиледи.
Эл аралык резервдердин структурасы
Кыргызстандын эл аралык резервдери төмөнкүлөрдү камтыйт:
* алтындагы активдер;
* атайын кредит алуу укуктары (SDR);
* ар түрдүү чет элдик валюталардын портфели.
Валюталык портфельге АКШ долларлары, евро, британ фунт стерлингдери, кытай юандары, жапон иеналары, канадалык жана австралиялык долларлар, швейцария франктары жана министрлер кабинетинин операцияларын каржылоого керектүү башка валюталар кирет.
2026-жылдын башынан бери резервдердин өсүшүнө таасир эткен факторлор
Валюта резервдеринин көлөмүнүн өсүшүнө төмөнкү факторлор таасир этти:
* эл аралык резервдерди башкаруудан түшкөн кирешелер;
* валюталык курстардын өзгөрүшү;
* баалуу металдардын баасынын өсүшү;
* НБКРдин алтын менен жүргүзгөн операциялары;
* Кыргызстандын тышкы милдеттенмелери боюнча төлөмдөр;
* министрлер кабинетинин пайдасына валюта каражаттарынын кириши;
* ички валюталык рыноктогу операциялар.
