Госстрах улуттук кайра камсыздандыруу оператору катары аныкталат

Кыргыз Республикасынын Экономика жана соода министрлиги коомдук талкууга «Мамлекеттик камсыздандыруу уюму» (Госстрах) акционердик коомун улуттук кайра камсыздандыруу оператору катары дайындоо боюнча жобосун сунуштады.

Бул долбоордун негизги максаты — улуттук кайра камсыздандыруу мүмкүнчүлүгүн түзүү, бул камсыздандыруу рыногунун ишенимдүүлүгүн жана камсыздандыруу компанияларынын финансылык туруктуулугун жогорулатууга, ошондой эле камсыздандыруучулардын жана пайда алуучулардын мүлктүк кызыкчылыктарын коргоого мүмкүндүк берет. Бул документ Кыргыз Республикасынын президентинин 2024-жылдын 20-мартындагы «Кыргыз Республикасынын камсыздандыруу рыногун өнүктүрүү боюнча чаралар жөнүндө» № 79 Жарлыгын аткаруу үчүн иштелип чыккан.

Камсыздандыруу рыногундагы учурдагы кырдаал
Бүгүнкү күндө Кыргызстанда 16 камсыздандыруу компаниясы иштеп жатат. 2021-жылдан 2024-жылга чейин жыйналган камсыздандыруу премияларынын жалпы көлөмү 11 миллиард 659,8 миллион сомду түздү, ал эми ушул мезгилдеги жоготуу деңгээли 20,5%ды түзүп, бул 2 миллиард 392,09 миллион сомго барабар.

Ризиктердин маанилүү бөлүгү чет өлкөдөгү компанияларга кайра камсыздандырууга өткөрүлөт. Соңку төрт жылда чет өлкөлүк кайра камсыздандыруучуларга 3 миллиард 493,2 миллион сом өткөрүлдү, бул жыйналган камсыздандыруу премияларынын жалпы көлөмүнүн 29,9%ын түзөт. 2024-жылдагы премиялардын көлөмү 1 миллиард 499,4 миллион сомду түзүп, анын ичинен 221,2 миллион сом (14,8%) өлкө ичинде, ал эми 1 миллиард 278,2 миллион сом (85%) чет өлкөгө өткөрүлгөн.

Евразия кайра камсыздандыруу компаниясы менен кызматташтык
Кыргызстан Евразия кайра камсыздандыруу компаниясынын (ЕПК) мүчөсү болуп саналат жана 2022-жылы Ереванда кол коюлган келишимди ратификациялоо жөнүндө мыйзамга ылайык, ЕПКнын уставдык капиталынан 2%га ээ, бул 300 миллион орус рублине барабар.

ОАО «ГСО» оператор катары тандоо
Жободо ОАО «Мамлекеттик камсыздандыруу уюму» улуттук кайра камсыздандыруу оператору катары дайындалуусу сунушталууда, анын ичинде ЕПК менен кызматташтыкта экспорттук рисктерди камтыйт. Экономика министрлигинде Госстрахтын туруктуу финансылык абалы, квалификациялуу персоналы жана кеңири кардар базасы бар экендиги баса белгиленет. 2025-жылдын 1-январына карата компаниянын уставдык капиталы 1 миллиард 144,3 миллион сомду түзөт жана 100% акциясы мамлекеттик менчикте.

Президенттин жарлыгына ылайык, төмөнкүлөр каралган:

• 2024-жылы Госстрахтын уставдык капиталын көбөйтүү үчүн 150 миллион сом бөлүү;


• 2028-жылга чейин капиталды 5 миллиард 150 миллион сомго чейин поэтаптуу көбөйтүү;


• 2027-жылга чейин Госстрахтын таза кирешесинин 100%ын уставдык капиталды көбөйтүүгө жумшоо.

Жаңы кайра камсыздандыруу эрежелери
Долбоор ошондой эле улуттук кайра камсыздандыруу оператору жөнүндө жобону бекитүүнү камтыйт. Бул документке ылайык, камсыздандыруу компаниялары чет өлкөлүк кайра камсыздандыруучуларга рисктерди өткөрүүдө, башында ушул рисктердин 10%ын ОАО «ГСО»га сунуштоосу керек, кийинки жылдарда үлүштү 50%га чейин жогорулатуу менен. Ризиктерди чет өлкөгө өткөрүү Госстрахтан жазуу жүзүндө баш тартуу алынгандан кийин гана уруксат берилет. ЕПКда кайра камсыздандырууга тийиштүү бардык рисктер улуттук оператор аркылуу гана өткөрүлүшү керек.

Экономика министрлигинде бул жобонун кабыл алынышы өлкөдөн финансылык агымды азайтууга, улуттук камсыздандыруу рыногун бекемдөөгө жана Кыргызстанда заманбап кайра камсыздандыруу инфраструктурасын түзүүгө мүмкүндүк берет деп баса белгиленет. Бул демилгенин ишке ашуусу камсыздандыруу секторунун атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатат, ири инвестициялык жана инфраструктуралык долбоорлорду коргойт, ошондой эле кайра камсыздандыруу боюнча эл аралык кызматташтыкты өнүктүрүүгө жардам берет деп күтүлүүдө.