Кыргызстандын Улуттук банкы коммерциялык банктар үчүн финансылык калыбына келтирүү планын иштеп чыгуу жана жаңылоо боюнча жаңы талаптарды бекитти. Бул чаралар кризис учурунда аракеттердин сценарийлерин түзүүгө багытталган, бул болсо депозит ээлеринин кызыкчылыктарын коргоого жана сектордун финансылык туруктуулугун бекемдөөгө жардам берет.
Маалыматка ылайык, НБ КРдин башкармалыгынын «Банктын финансылык калыбына келтирүү планына болгон талаптар жөнүндө» токтому 2025-жылдын 26-декабрында кабыл алынган.
Документтин максаты — финансылык калыбына келтирүү планын иштеп чыгуу процессине жана мазмунуна бирдиктүү мамиле түзүү, бул бардык коммерциялык мекемелерге, анын ичинде исламдык финансылык принциптерге ылайык операцияларды жүргүзгөндөргө да колдонулат.
Жаңы жобого ылайык, ар бир банк пландын болушун камсыз кылууга милдеттүү, ал капиталдын, ликвиддүүлүктүн жана жалпы финансылык туруктуулукту сактоо же калыбына келтирүү боюнча чараларды камтышы керек, финансылык абалынын кескин начарлашы учурунда. Ошол эле учурда, банкка тиешелүү спецификалык тобокелдиктерди, масштабды жана ишмердүүлүктүн өзгөчөлүктөрүн эске алуу зарыл.
Калыбына келтирүү планынын мазмуну
Финансылык калыбына келтирүү планында төмөнкү маанилүү элементтер болушу керек:
- сунушталган чаралардын минималдуу финансылык таасирин, капиталга жана ликвиддүүлүккө болгон таасирин баалоо;
- сунушталган чараларды ишке ашыруунун максималдуу мөөнөттөрү;
- банкка мүмкүн болгон тоскоолдуктарды жана тажрыйбаны эске алуу менен сунушталган кадамдардын ишке ашуусун талдоо;
- кризистик сценарийлердин кеминде биринде чаралардын колдонулушун тастыктоо;
- чаралардын банктың бизнес-моделине таасирин баалоо, анын туруктуулугуна зыян келтирбестен.
Планда калыбына келтирүү боюнча эң аз дегенде төмөнкү варианттар талданып чыгышы керек:
- негизги акционерлердин финансылык мүмкүнчүлүктөрүн эске алуу менен акциялык капиталды көбөйтүү;
- ар кандай багыттар боюнча кредит берүү көлөмүн азайтуу;
- дивиденддерди төлөөнү токтотуу же азайтуу;
- карыз жүгүн азайтууга багытталган чаралар;
- чыгымдарды оптимизациялоо жана кыскартуу.
- мамлекеттик баалуу кагаздарды камтыган жекелештирилген активдерди сатуу;
- альтернативдүү капитал формаларын тартуу;
- соода портфелин кыскартуу;
- валюта рынокторундагы операцияларды чектөө;
- жогорку тобокелдикке ээ активдерге инвестицияларды азайтуу.
Банктардын топтору үчүн пландар жана тапшырылыш мөөнөттөрү
Жоба ошондой эле банктар топтору үчүн финансылык калыбына келтирүү планын иштеп чыгуу талап кылынат, бул жерде ата-банк топко кирген бардык уюмдардын аракеттеринин шайкештигин камсыз кылууга милдеттүү.
Системалык мааниге ээ банктар жыл сайын, 15-мартка чейин, өз калыбына келтирүү планын НБ КРге тапшырууга милдеттүү.
Улуттук банк 2008-жылдагы финансылык кризистен кийинки эл аралык тажрыйба мындай пландардын натыйжалуулугун, регулятордук структуранын маанилүү элементи катары, тобокелдиктерди азайтууга жана банктын системасына болгон ишенимди бекемдөөгө жардам берерин белгиледи.
Бул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып 15 жумушчу күндөн кийин күчүнө кирет.
