БУУда АКШнын ондогон эл аралык уюмдардан чыгып кеткени үчүн өкүнүшөт

Антониу Гутерриш, Бириккен Улуттар Уюмунун башкы катчысы, АКШнын Бириккен Улуттар Уюмуна караштуу бир катар уюмдардан чыгуу чечимине байланыштуу өкүнүчүн билдирди, Уюмдун системасы өз функцияларын уланта берерин белгиледи. Бул тууралуу Бириккен Улуттар Уюмунун маалымат кызматы билдирген.

Бириккен Улуттар Уюмунун маалымат кызматынын билдирүүсүндө: "Биз көп жолу белгилегендей, Бириккен Улуттар Уюмунун туруктуу бюджетине жана тынчтыкты сактоо операцияларынын бюджетине салымдар бардык мүчө мамлекеттер, анын ичинде АКШ үчүн юридикалык жактан милдеттүү", - деп айтылат.

Трамп тарабынан кол коюлган меморандум, АКШнын аткаруучу органдарын жана агенттиктерин дароо көптөгөн эл аралык уюмдардан, конвенциялардан жана келишимдерден чыгуу процессин баштоого милдеттендирет, алар Вашингтондун кызыкчылыктарына ылайык келбейт.

Документке ылайык, бул чечим 31 структураны жана Бириккен Улуттар Уюмунун агенттиктерин камтыйт, алардын арасында:

• Эл аралык калк фондусу (ЮНФПА), энелердин жана балдардын ден соолугун коргоо жана сексуалдык жана гендердик зомбулуктун алдын алуу менен алектенет;
• Климаттын өзгөрүшү боюнча Бириккен Улуттар Уюмунун рамка конвенциясы (РКИК БУУ), климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөшүүдө эл аралык кызматташтыкты колдойт;
• Демократия фондусу, демократиялык өнүгүү боюнча жарандык коомдун долбоорлорун колдойт;
• Нью-Йорктогу жана башка жерлердеги балдарды куралдуу конфликттерде коргоо жана согушта сексуалдык зомбулукту жоюу маселелери менен алектенген башка БУУнун бөлүмдөрү.

Ошондой эле, тизмеге Азия-Тынч океан, Батыш Азия, Африка жана Кариб деңизиндеги Латин Америкасы үчүн төрт регионалдык комиссия кирет, алар көп тараптуу кызматташтык үчүн маанилүү платформалар болуп саналат.

БУУдан чыгуу "бул структуралардын ишмердүүлүгүнө же финансылык колдоосуна мыйзам тарабынан уруксат берилген чектерде катышууну токтотуу" дегенди билдирет, деп айтылат меморандумда.

Гутерриш өз билдирүүсүндө: "Бардык БУУ структуралары мүчө мамлекеттер тарабынан берилген мандаттарын уланта бермекчи. Биз биздин ишибизге таянган адамдар алдында жоопкерчиликтүүбүз жана бизге жүктөлгөн милдеттерди аткарып жатабыз", - деп кошумчалады.

БУУнун Уставына ылайык, туруктуу бюджетке жана тынчтыкты сактоо операцияларынын бюджетине салымдар Генералдык ассамблея тарабынан бекитилет жана бардык мүчө мамлекеттер үчүн милдеттүү.

2026-жылга карата Генералдык ассамблея туруктуу бюджетти $3,45 миллиард өлчөмүндө бекиткен, бул мурдагы жылдарга салыштырмалуу кыйла аз, анын ичинде финансылык ресурстарды 15% кыскартуу жана кызматкерлердин санын 19% кыскартуу кирет.

АКШнын РКИК БУУдан чыгуу чечимине жооп катары, конвенциянын аткаруучу катчысы Саймон Стил бул глобалдык климаттык кызматташтыкта артка кадам экенин белгиледи.

Стил: "АКШ Рамка конвенциясын жана Париж келишимин түзүүдө негизги роль ойногон, алар толугу менен алардын улуттук кызыкчылыктарына жооп берет", - деп айтты.

Ал: "Башка өлкөлөр алдыга жылып жатканда, бул глобалдык лидерлик жана климат менен илим боюнча кызматташтыкта артка кадам АКШнын экономикасына, жумуш орундарына жана жашоо деңгээлине терс таасир этет, айрыкча табигый кырсыктар күчөп жаткан учурда, мисалы, от кырсыктары, суу ташкыны жана кургакчылык. Бул АКШны коопсуздугу азайып, гүлдөгөн өлкө болуудан алыстаткан олуттуу автогол", - деп кошумчалады.

Стил ошондой эле РКИК БУУ өз ишин уланта берерин белгиледи: "Эл аралык кызматташтыкта АКШнын келечекте кайтып келишине ар дайым эшиктер ачык болот, бул Париж келишими менен болгон сыяктуу".

Башкы беттеги сүрөт: БУУ/М.Элиас.